buppou

Tương Ưng Bộ · SN 20.009

Kinh Con Voi

Nāgasutta — bài thứ chín

5 phút đọc · đối chiếu Pali trên SuttaCentral

Giới thiệu bài kinh

Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.

Bài thứ chín dài nhất trong bộ, và có cấu trúc hai lớp rất rõ: một câu chuyện về các tỳ-kheo trong hiện tại, rồi một câu chuyện về voi trong quá khứ.

Thầy chớ đi đến các gia đình quá thường xuyên.

Một tỳ-kheo mới đi đến các gia đình quá thường xuyên và bị các tỳ-kheo nhắc. Vị ấy đáp lại: đến cả các trưởng lão cũng nghĩ rằng phải đi đến các gia đình, huống gì là tôi. Đó là một câu đáp rất đời, và nó cho thấy vấn đề không phải ở vị ấy, mà ở chỗ các trưởng lão đã làm gương như thế nào.

Rồi Đức Thế Tôn kể chuyện voi. Các con voi lớn lặn xuống hồ, nhổ củ sen lên, rửa thật sạch, rửa hết bùn, rồi mới ăn. Nhờ vậy chúng được đẹp và được khỏe. Những con voi con học theo, cũng lặn xuống, cũng nhổ củ sen lên, nhưng không rửa sạch, không rửa hết bùn, rồi ăn. Nhờ vậy chúng không được đẹp, không được khỏe, và gặp cái chết hay cái đau gần chết.

Chi tiết then chốt là chữ học theo. Những con voi con không làm gì khác các con voi lớn. Chúng làm đúng động tác, đúng chỗ, đúng cách. Chỉ thiếu một bước: rửa sạch bùn.

Rồi Đức Thế Tôn áp hình ảnh vào các tỳ-kheo. Các trưởng lão đi khất thực, thuyết pháp, được các gia chủ tin tưởng, nhưng thọ hưởng vật ấy không tham, không đắm, không chấp, thấy được sự nguy hại. Các tỳ-kheo mới học theo, làm đúng như vậy, nhưng thọ hưởng vật ấy với tham, với đắm, với chấp.

Bài này không nói các trưởng lão có lỗi. Nó nói một điều khó hơn: người đi trước có thể làm đúng, và người đi sau vẫn có thể học sai, vì cái cần học không nằm ở động tác mà ở chỗ rửa bùn.

Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Ví Dụ (Opammasaṃyutta), tương ưng thứ 20.

Phẩm Ví Dụ (Opammavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Ví Dụ.

Kinh Con Voi (Nāgasutta) — bài thứ chín.


"Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại rừng Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika.

Lúc bấy giờ, một tỳ-kheo mới đi đến các gia đình quá thường xuyên.

Các tỳ-kheo bèn nói với vị ấy:

Thầy chớ đi đến các gia đình quá thường xuyên.

Vị tỳ-kheo ấy khi được các tỳ-kheo nói như vậy bèn đáp lại:

Đến cả các trưởng lão ấy cũng nghĩ rằng phải đi đến các gia đình, huống gì là tôi?

Rồi nhiều tỳ-kheo đi đến chỗ Đức Thế Tôn; đi đến rồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn, ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên rồi, các tỳ-kheo bạch Đức Thế Tôn:

Bạch Thế Tôn, ở đây có một tỳ-kheo mới đi đến các gia đình quá thường xuyên.

Các tỳ-kheo bèn nói với vị ấy:

Thầy chớ đi đến các gia đình quá thường xuyên.

Vị tỳ-kheo ấy khi được các tỳ-kheo nói như vậy bèn đáp lại:

Đến cả các trưởng lão ấy cũng nghĩ rằng phải đi đến các gia đình, huống gì là tôi?

Thuở xưa, này các tỳ-kheo, trong một khu rừng có một hồ nước lớn.

Các con voi lớn sống nương vào hồ ấy.

Chúng lặn xuống hồ, dùng vòi nhổ lên củ sen, rửa thật sạch, rửa cho hết bùn, nhai rồi nuốt.

Nhờ vậy, chúng được đẹp và được khỏe, và chúng không vì thế mà gặp cái chết hay cái đau gần chết.

Rồi những con voi con học theo các con voi lớn ấy cũng lặn xuống hồ, dùng vòi nhổ lên củ sen, nhưng không rửa sạch, không rửa hết bùn, nhai rồi nuốt.

Nhờ vậy, chúng không được đẹp và không được khỏe.

Và chúng vì thế mà gặp cái chết hay cái đau gần chết.

Cũng vậy, này các tỳ-kheo, ở đây các trưởng lão tỳ-kheo buổi sáng mặc áo, mang bát và y, đi vào làng hay thị trấn để khất thực.

Ở đó, các vị ấy thuyết pháp.

Các gia chủ phát sinh lòng tin nơi các vị ấy.

Các vị ấy thọ hưởng vật ấy không tham, không đắm, không chấp, thấy được sự nguy hại, với trí tuệ thấy được sự xuất ly.

Nhờ vậy, các vị ấy được đẹp và được khỏe, và không vì thế mà gặp cái chết hay cái đau gần chết.

Rồi những tỳ-kheo mới học theo các trưởng lão ấy buổi sáng mặc áo, mang bát và y, đi vào làng hay thị trấn để khất thực.

Ở đó, các vị ấy thuyết pháp.

Các gia chủ phát sinh lòng tin nơi các vị ấy.

Các vị ấy thọ hưởng vật ấy với tham, với đắm, với chấp, không thấy sự nguy hại, với trí tuệ không thấy được sự xuất ly.

Nhờ vậy, các vị ấy không được đẹp và không được khỏe, và vì thế mà gặp cái chết hay cái đau gần chết.

Vì vậy, này các tỳ-kheo, các ông cần học tập như vậy:

Chúng con sẽ thọ hưởng vật ấy không tham, không đắm, không chấp, thấy được sự nguy hại, với trí tuệ thấy được sự xuất ly.

Này các tỳ-kheo, các ông cần học tập như vậy."

Bài thứ chín.

Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.

Về phương pháp dịch →