Tương Ưng Bộ · SN 15.2
Kinh Đại Địa
Pathavīsutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai là bài thứ nhất đổi trục: từ mẹ sang cha, từ cỏ cây sang đất.
Không tìm ra được điểm khởi đầu của những chúng sinh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, chạy vòng và luân hồi.
Có một chi tiết đáng chú ý trong cách chọn hình ảnh. Bài trước dùng cỏ cây — thứ mọc lên, tàn đi, rồi mọc lại. Bài này dùng đất — thứ nằm yên và có vẻ không bao giờ hết. Hai hình ảnh, hai cách làm cho người nghe thấy mình nhỏ lại.
Cũng đáng chú ý là việc bộ kinh tách mẹ và cha thành hai bài riêng, chứ không gộp thành một câu về cha mẹ. Sự tách ấy không phải để phân biệt công ơn, mà để nhân đôi sức nặng: mỗi bên một mình đã vượt quá sức tưởng tượng.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Không Có Khởi Đầu (Anamataggasaṃyutta), tương ưng thứ 15.
Phẩm Một (Paṭhamavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Không Có Khởi Đầu.
Kinh Đại Địa (Pathavīsutta) — bài thứ hai.
"Tại Sāvatthī.
Vòng luân hồi này, này các tỳ-kheo, là không có khởi đầu có thể tìm ra.
Không tìm ra được điểm khởi đầu của những chúng sinh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, chạy vòng và luân hồi.
Ví như, này các tỳ-kheo, có người biến đại địa này thành từng viên đất nhỏ cỡ hạt táo, từng viên một, rồi đặt ra:
Đây là cha tôi; cha của cha tôi là người này — thì cha của cha của người ấy, này các tỳ-kheo, vẫn chưa hết, mà đại địa này đã đi đến chỗ cạn kiệt, hết sạch.
Vì sao thế?
Vòng luân hồi này, này các tỳ-kheo, là không có khởi đầu có thể tìm ra.
Không tìm ra được điểm khởi đầu của những chúng sinh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, chạy vòng và luân hồi.
Như vậy, này các tỳ-kheo, trong một thời gian dài, các ông đã cảm thọ khổ, đã cảm thọ dữ dội, đã cảm thọ tai họa; các mộ phần đã lớn lên.
Và chừng ấy, này các tỳ-kheo, đã đủ để nhàm chán tất cả các hành, đủ để ly tham, đủ để giải thoát."
Bài thứ hai.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.