Tương Ưng Bộ · SN 12.82
Kinh Đạo Sư
Satthusutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Đạo Sư (Satthusutta) mở đầu một chuỗi mới — và nó đổi câu hỏi.
Mười một bài vừa rồi hỏi: biết hay không biết? Bài này hỏi một câu khác:
"Này các tỳ-kheo, khi một người không biết già chết, không thấy già chết như thật, thì để có sự hiểu biết như thật về già chết, người ấy phải tìm cầu một bậc Đạo Sư."
Satthā — "bậc Đạo Sư", "người dẫn đường". Và động từ đi kèm là pariyesitabbo: phải được tìm cầu, phải được hỏi han, dò tìm, theo đuổi.
Đây là một chuyển động rất lớn về mặt tâm lý. Bài trước nói: không biết thì không xứng được gọi là sa-môn. Bài này không nói thế nữa. Bài này nói: không biết thì hãy đi tìm người biết.
Cùng một sự thật, hai cách ứng xử. Cách thứ nhất là một lời tuyên bố về tư cách. Cách thứ hai là một lời mời đi hỏi.
Và bài kinh nói rõ phải tìm cầu cái gì, không phải tìm ai:
"để có sự hiểu biết như thật về già chết, người ấy phải tìm cầu một bậc Đạo Sư; để có sự hiểu biết như thật về sự sinh khởi của già chết, người ấy phải tìm cầu một bậc Đạo Sư; để có sự hiểu biết như thật về sự chấm dứt của già chết, người ấy phải tìm cầu một bậc Đạo Sư; để có sự hiểu biết như thật về con đường dẫn đến sự chấm dứt của già chết, người ấy phải tìm cầu một bậc Đạo Sư."
Bốn lần cùng một câu. Và điều đáng để ý là vị Đạo Sư không phải đích đến — Ngài là phương tiện để có yathābhūtaṁ ñāṇa, "sự hiểu biết như thật". Tìm Ngài là để thôi phải tìm Ngài.
Bài kinh đóng bằng ba dòng ngắn, và mỗi dòng là một chỉ dẫn biên tập:
"(Một bài kinh.)" "Bài thứ nhất." "(Tất cả các bài còn lại đều phải được hiểu theo cách này.)"
Dòng cuối là chìa khóa cho cả một phẩm. Nó nói: đừng đọc mười bài sau như mười bài mới. Chúng là cùng một bài, thay một chiếc.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Nhân Duyên (Nidānasaṃyutta), tương ưng thứ 12.
Phẩm Antarapeyyāla (Antarapeyyāla) — phẩm thứ chín của Tương Ưng Nhân Duyên.
Kinh Đạo Sư (Satthusutta) — bài thứ hai.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, khi một người không biết già chết, không thấy già chết như thật, thì để có sự hiểu biết như thật về già chết, người ấy phải tìm cầu một bậc Đạo Sư;
khi không biết sự sinh khởi của già chết, không thấy sự sinh khởi của già chết như thật, thì để có sự hiểu biết như thật về sự sinh khởi của già chết, người ấy phải tìm cầu một bậc Đạo Sư;
khi không biết sự chấm dứt của già chết, không thấy sự chấm dứt của già chết như thật, thì để có sự hiểu biết như thật về sự chấm dứt của già chết, người ấy phải tìm cầu một bậc Đạo Sư;
khi không biết con đường dẫn đến sự chấm dứt của già chết, không thấy con đường ấy như thật, thì để có sự hiểu biết như thật về con đường ấy, người ấy phải tìm cầu một bậc Đạo Sư.
(Một bài kinh.)
Bài thứ nhất.
(Tất cả các bài còn lại đều phải được hiểu theo cách này.)
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.