Tương Ưng Bộ · SN 35.99
Kinh Định
Samādhisutta — bài thứ sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ sáu chỉ có mười sáu đoạn, và nó là bài ngắn nhất của phẩm này. Nhưng nó nói một điều mà cả phẩm chuẩn bị.
Này các tỳ-kheo, hãy tu tập định. Này các tỳ-kheo, tỳ-kheo có định thì biết như thật.
Rồi: biết như thật cái gì? Và câu trả lời là một loạt câu, mỗi câu chỉ ba chữ:
'Con mắt là vô thường' — vị ấy biết như thật. 'Các sắc là vô thường' — vị ấy biết như thật. 'Nhãn thức là vô thường' — vị ấy biết như thật.
Bài này không giải thích gì thêm. Nó chỉ liệt kê: mắt, sắc, nhãn thức, nhãn xúc, cảm thọ; rồi ý, các pháp, ý thức, ý xúc, cảm thọ.
Mười thứ, và mỗi thứ một câu "vô thường".
Sự đơn giản ấy là chủ ý. Bài này là một câu trả lời cho một câu hỏi mà người mới tu hay hỏi: "Định để làm gì?" Và câu trả lời ở đây không phải "để an lạc", không phải "để thần thông". Là: để thấy đúng.
Chữ yathābhūtaṁ — như thật, đúng như nó là — lặp lại mười lần trong mười sáu đoạn. Đó là toàn bộ nội dung của bài.
Và có một điều tinh tế ở đây: bài này không nói "hãy thấy vô thường để có định". Nó nói ngược: "hãy tu định, rồi sẽ thấy vô thường". Thứ tự ấy quan trọng — và nó là thứ tự của cả phẩm này: thu thúc trước, định sau, thấy sau cùng.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Saḷa (Saḷavagga) — phẩm thứ năm của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Định (Samādhisutta) — bài thứ sáu.
"Này các tỳ-kheo, hãy tu tập định.
Này các tỳ-kheo, tỳ-kheo có định thì biết như thật.
Và biết như thật cái gì?
'Con mắt là vô thường' — vị ấy biết như thật.
'Các sắc là vô thường' — vị ấy biết như thật.
'Nhãn thức là vô thường' — vị ấy biết như thật.
'Nhãn xúc là vô thường' — vị ấy biết như thật.
Cảm thọ do nhãn xúc sinh khởi — dù lạc, dù khổ, dù không khổ không lạc — 'cái ấy là vô thường' — vị ấy biết như thật.
'Ý là vô thường' — vị ấy biết như thật.
Cũng vậy với các pháp, ý thức, ý xúc — tất cả đều là vô thường, và vị ấy biết như thật.
Nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức cũng vô thường, và vị ấy biết như thật.
Nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc cũng vô thường.
Và cảm thọ do ý xúc sinh khởi — dù lạc, dù khổ, dù không khổ không lạc — 'cái ấy là vô thường' — vị ấy biết như thật.
Này các tỳ-kheo, hãy tu tập định.
Này các tỳ-kheo, tỳ-kheo có định thì biết như thật."
Bài thứ sáu.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.