Tương Ưng Bộ · SN 36.1
Kinh Định
Samādhisutta — bài thứ một
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Tương Ưng Thọ mở đầu bằng một bài rất ngắn — và nó đặt ra toàn bộ khung cho 31 bài còn lại.
Có ba thọ này: thọ lạc, thọ khổ, thọ không khổ không lạc.
Chỉ có vậy. Ba loại. Không có loại thứ tư, không có loại nào chen giữa.
Nhưng cái đáng chú ý là cách bài này phân loại: theo cảm giác, không theo nguyên nhân, không theo đối tượng, không theo ai. Ba thọ ấy ai cũng có, từ Phật tới con sâu.
Rồi bài kệ nói điều quan trọng hơn:
Định tĩnh, tỉnh giác, chánh niệm, đệ tử Phật; / vị ấy biết các thọ, / và sự sinh khởi của các thọ. / Chỗ nào các thọ ấy chấm dứt, / và con đường đưa tới sự tận diệt.
Biết thọ là một chuyện. Biết sự sinh khởi của nó là chuyện thứ hai. Biết chỗ nó chấm dứt và con đường đưa tới đó là chuyện thứ ba.
Bài này chỉ giới thiệu ba chuyện ấy. 30 bài sau sẽ làm từng chuyện.
Và nó kết bằng một chữ đáng để ý: nicchāto — không còn khát. Không phải không còn cảm giác. Là không còn khát đối với cảm giác. Tỳ-kheo ấy vẫn cảm thọ lạc, vẫn cảm thọ khổ. Nhưng không còn khát.
Đó là điểm khác biệt giữa đau và khổ. Và cả tương ưng này là một chuỗi dài nói về khoảng cách giữa hai chữ ấy.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Thọ (Vedanāsaṃyutta), tương ưng thứ 36.
Phẩm Có Kệ (Sagāthāvagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Thọ.
Kinh Định (Samādhisutta) — bài thứ một.
"Này các tỳ-kheo, có ba thọ này.
Ba thọ ấy là gì?
Thọ lạc, thọ khổ, thọ không khổ không lạc.
Này các tỳ-kheo, ấy là ba thọ.
Định tĩnh, tỉnh giác,
chánh niệm, đệ tử Phật;
vị ấy biết các thọ,
và sự sinh khởi của các thọ.
Chỗ nào các thọ ấy chấm dứt,
và con đường đưa tới sự tận diệt;
do sự tận diệt của các thọ, tỳ-kheo
không còn khát, đã tịch tịnh."
Bài thứ nhất.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.