Tương Ưng Bộ · SN 35.160
Kinh Định Tại Vườn Xoài Của Jīvaka
Jīvakambavanasamādhisutta — bài thứ năm
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ năm mở một cảnh mới — Rājagaha, vườn xoài của Jīvaka — và một đề tài mới: định.
Này các tỳ-kheo, hãy tu tập định. Với tỳ-kheo có định, các pháp hiện rõ đúng như thật.
Chữ okkhāyati rất khó dịch. Nó gốc từ khāyati — hiện ra, được thấy — với tiền tố ava mang nghĩa xuống, rõ. Tôi chọn hiện rõ để giữ cả hai: cái gì hiện ra, và hiện ra rõ.
Và rồi Ngài liệt kê cái gì hiện rõ:
Con mắt hiện rõ đúng như thật là vô thường; các sắc hiện rõ đúng như thật là vô thường; nhãn thức hiện rõ đúng như thật là vô thường; nhãn xúc hiện rõ đúng như thật là vô thường; và cảm thọ sinh khởi do duyên nhãn xúc — cái ấy cũng hiện rõ đúng như thật là vô thường.
Bài này đáng chú ý vì nó là một trong những chỗ hiếm hoi trong Tương Ưng Sáu Xứ nói thẳng về thiền định như một phương tiện. Cả bộ kinh chủ yếu nói về thấy; bài này nói: muốn thấy rõ thì phải định.
Và câu kết lặp lại nguyên văn câu mở — một cấu trúc vòng tròn:
Hãy tu tập định, này các tỳ-kheo. Với tỳ-kheo có định, các pháp hiện rõ đúng như thật.
Bài này rất ngắn — mười ba đoạn — và nó đứng cạnh bài 161 như một cặp sinh đôi.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Diệt Tận Hỷ (Nandikkhayavagga) — phẩm thứ mười sáu của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Định Tại Vườn Xoài Của Jīvaka (Jīvakambavanasamādhisutta) — bài thứ năm.
"Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, trong vườn xoài của Jīvaka.
Tại đó, Đức Thế Tôn gọi các tỳ-kheo:
Này các tỳ-kheo. — Thưa vâng, bạch Thế Tôn — các tỳ-kheo ấy đáp lại.
Hãy tu tập định, này các tỳ-kheo.
Với tỳ-kheo có định, này các tỳ-kheo, các pháp hiện rõ đúng như thật.
Và cái gì hiện rõ đúng như thật?
Con mắt hiện rõ đúng như thật là vô thường; các sắc hiện rõ đúng như thật là vô thường; nhãn thức hiện rõ đúng như thật là vô thường; nhãn xúc hiện rõ đúng như thật là vô thường; và cảm thọ — lạc, khổ hay không khổ không lạc — sinh khởi do duyên nhãn xúc, cái ấy cũng hiện rõ đúng như thật là vô thường. Cũng vậy với tai, mũi, thân.
Cái lưỡi hiện rõ đúng như thật là vô thường; các vị, thiệt thức, thiệt xúc, và cảm thọ sinh khởi do duyên thiệt xúc — cái ấy cũng hiện rõ đúng như thật là vô thường. Cũng vậy với tai, mũi, thân.
Ý hiện rõ đúng như thật là vô thường; các pháp hiện rõ đúng như thật là vô thường.
Và cảm thọ — lạc, khổ hay không khổ không lạc — sinh khởi do duyên ý xúc, cái ấy cũng hiện rõ đúng như thật là vô thường.
Hãy tu tập định, này các tỳ-kheo.
Với tỳ-kheo có định, này các tỳ-kheo, các pháp hiện rõ đúng như thật."
Bài thứ năm.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.