Tương Ưng Bộ · SN 35.58
Kinh Đoạn Trừ Tùy Miên
Anusayapahānasutta — bài thứ sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ sáu: tùy miên — anusaya.
Bạch Thế Tôn, người biết như thế nào, thấy như thế nào thì các tùy miên được đoạn trừ?
Anusaya là cái nằm ngầm — không phải phiền não đang chạy, mà khuynh hướng nằm im dưới mặt, chờ duyên để trồi lên.
Đây là lớp sâu nhất trong ba lớp mà phẩm này đi qua. Kiết sử là cái đang trói; lậu hoặc là cái đang rò; tùy miên là cái đang nằm đó mà không ai thấy.
Và câu trả lời vẫn y nguyên: vô thường.
Nghe thì lạ — làm sao thấy vô thường mà nhổ được cái nằm ngầm? Nhưng nghĩ kỹ thì hợp: cái nằm ngầm chỉ trồi lên khi có cái gì đó được cho là đáng bám. Nếu cái đáng bám ấy được thấy là đang đổi, thì nó không còn là mồi.
Không có mồi thì cái nằm ngầm không trồi. Nó không bị diệt; nó không được gọi dậy.
Đó là một cách chữa rất khác với cách đánh trực diện. Không đi tìm cái ngầm để diệt — chỉ thôi nuôi cái mồi.
Và cái mồi, một lần nữa, không ở đâu xa. Nó là con mắt đang thấy, ngay bây giờ.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Vô Minh (Avijjāvagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Đoạn Trừ Tùy Miên (Anusayapahānasutta) — bài thứ sáu.
"Bạch Thế Tôn, người biết như thế nào, thấy như thế nào thì các tùy miên được đoạn trừ?
Này tỳ-kheo, khi biết và thấy mắt là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy các sắc là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy nhãn thức là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy nhãn xúc là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy cảm thọ do nhãn xúc sinh khởi — dù lạc, dù khổ, dù không khổ không lạc — cái ấy là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy tai là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ; các tiếng, nhĩ thức, nhĩ xúc, và cảm thọ do nhĩ xúc sinh khởi — dù lạc, dù khổ, dù không khổ không lạc — cái ấy — tất cả đều là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy mũi là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ; các mùi, tỷ thức, tỷ xúc, và cảm thọ do tỷ xúc sinh khởi — dù lạc, dù khổ, dù không khổ không lạc — cái ấy — tất cả đều là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy lưỡi là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ; các vị, thiệt thức, thiệt xúc, và cảm thọ do thiệt xúc sinh khởi — dù lạc, dù khổ, dù không khổ không lạc — cái ấy — tất cả đều là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy thân là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ; các vật chạm, thân thức, thân xúc, và cảm thọ do thân xúc sinh khởi — dù lạc, dù khổ, dù không khổ không lạc — cái ấy — tất cả đều là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy ý là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy các pháp là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy ý thức là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy ý xúc là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Khi biết và thấy cảm thọ do ý xúc sinh khởi — dù lạc, dù khổ, dù không khổ không lạc — cái ấy là vô thường, thì các tùy miên được đoạn trừ.
Này tỳ-kheo, người biết như vậy, thấy như vậy thì các tùy miên được đoạn trừ."
Bài thứ sáu.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.