Tương Ưng Bộ · SN 35.174
Kinh Dục Nơi Vô Ngã Nội Xứ
Anattachandādisutta — bài thứ bảy
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ bảy mở khối vô ngã, và nó là khối thứ ba.
Này các tỳ-kheo, cái gì là vô ngã thì ở đó dục của các vị cần được buông bỏ, tham cần được buông bỏ, dục tham cần được buông bỏ.
Đọc ba khối liền nhau — vô thường (168–170), khổ (171–173), vô ngã (174–176) — người ta thấy chúng hoàn toàn song song.
Và sự song song ấy có một hệ quả triết học đáng chú ý.
Với vô thường, câu "buông dục ở đó" có một lý do hiển nhiên: cái gì không bền thì không đáng ham.
Với khổ, lý do mạnh hơn: cái gì đang làm mình đau thì đừng ham.
Với vô ngã, lý do khác hẳn: cái gì không phải của mình thì ham nó là ham cái không có chủ.
Ba lý do, một kết luận. Và phẩm này không giải thích lý do — nó chỉ đưa kết luận, ba lần, cho ba trường hợp.
Đó là một sự tiết kiệm rất có chủ ý: người nghe đã biết lý do từ các phẩm trước.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Sáu Mươi Phép Lặp (Saṭṭhipeyyālavagga) — phẩm thứ mười bảy của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Dục Nơi Vô Ngã Nội Xứ (Anattachandādisutta) — bài thứ bảy.
"Cái gì là vô ngã, này các tỳ-kheo, thì ở đó dục của các vị cần được buông bỏ.
Và cái gì là vô ngã?
Con mắt là vô ngã; các sắc là vô ngã; nhãn thức là vô ngã; nhãn xúc là vô ngã; và cảm thọ — lạc, khổ hay không khổ không lạc — sinh khởi do duyên nhãn xúc, cái ấy cũng là vô ngã.
Ở đó dục của các vị cần được buông bỏ. Cũng vậy với cái tai, cái mũi, cái lưỡi và cái thân, cùng các tiếng, mùi, vị, vật chạm, và thức, xúc, thọ của chúng.
Cái lưỡi là vô ngã; các vị là vô ngã; thiệt thức là vô ngã; thiệt xúc là vô ngã; và cảm thọ — lạc, khổ hay không khổ không lạc — sinh khởi do duyên thiệt xúc, cái ấy cũng là vô ngã.
Ở đó dục của các vị cần được buông bỏ.
Ý là vô ngã; các pháp là vô ngã; ý thức là vô ngã; ý xúc là vô ngã; và cảm thọ — lạc, khổ hay không khổ không lạc — sinh khởi do duyên ý xúc, cái ấy cũng là vô ngã.
Ở đó dục của các vị cần được buông bỏ.
Cái gì là vô ngã, này các tỳ-kheo, thì ở đó dục của các vị cần được buông bỏ."
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.