Tương Ưng Bộ · SN 56.15
Kinh Ghi Nhớ (1)
Paṭhamadhāraṇasutta — bài kinh thứ nhất về việc ghi nhớ bốn sự thật
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Ghi Nhớ (Paṭhamadhāraṇasutta) là bài thứ năm của Tương Ưng Tứ Đế. Từ đây phẩm Chuyển Pháp Luân rời khỏi lối thuyết giảng một chiều và chuyển sang đối thoại.
Đức Thế Tôn hỏi: "Này các tỳ-kheo, các ông có ghi nhớ bốn sự thật cao quý mà Ta đã dạy không?" Một vị tỳ-kheo đáp có, và đọc lại bốn sự thật theo đúng thứ tự: thứ nhất là khổ, thứ hai là nguồn gốc của khổ, thứ ba là sự chấm dứt của khổ, thứ tư là con đường. Đức Thế Tôn khen: "Lành thay, lành thay".
Điều đáng chú ý nằm ở chữ dhāretha — "ghi nhớ, mang theo". Không phải "hiểu", không phải "thấy", mà là giữ được. Và vị tỳ-kheo giữ bằng cách đọc đúng thứ tự, như người giữ một sợi dây: mất một mắt là tuột cả sợi.
Có lẽ vì thế mà đoạn sau Đức Thế Tôn không nói thêm nội dung nào mới. Ngài chỉ lặp lại bốn câu ấy và bảo: hãy ghi nhớ đúng như vậy.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Chuyển Pháp Luân (Dhammacakkappavattanavagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Ghi Nhớ (1) (Paṭhamadhāraṇasutta) — bài thứ năm.
"Này các tỳ-kheo, các ông có ghi nhớ bốn sự thật cao quý mà Ta đã dạy không?"
Khi nghe vậy, một vị tỳ-kheo bạch Đức Thế Tôn:
"Bạch Thế Tôn, con có ghi nhớ bốn sự thật cao quý mà Đức Thế Tôn đã dạy."
"Này tỳ-kheo, ông ghi nhớ bốn sự thật cao quý mà Ta đã dạy như thế nào?"
"Bạch Thế Tôn, con ghi nhớ rằng Đức Thế Tôn đã dạy khổ là sự thật cao quý thứ nhất;
bạch Thế Tôn, con ghi nhớ rằng Đức Thế Tôn đã dạy nguồn gốc của khổ là sự thật cao quý thứ hai;
bạch Thế Tôn, con ghi nhớ rằng Đức Thế Tôn đã dạy sự chấm dứt của khổ là sự thật cao quý thứ ba;
bạch Thế Tôn, con ghi nhớ rằng Đức Thế Tôn đã dạy con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ là sự thật cao quý thứ tư.
Bạch Thế Tôn, con ghi nhớ bốn sự thật cao quý mà Đức Thế Tôn đã dạy như vậy."
"Lành thay, lành thay, này tỳ-kheo.
Này tỳ-kheo, ông ghi nhớ đúng bốn sự thật cao quý mà Ta đã dạy.
Này tỳ-kheo, khổ là sự thật cao quý thứ nhất mà Ta đã dạy — hãy ghi nhớ nó như vậy;
này tỳ-kheo, nguồn gốc của khổ là sự thật cao quý thứ hai mà Ta đã dạy — hãy ghi nhớ nó như vậy;
này tỳ-kheo, sự chấm dứt của khổ là sự thật cao quý thứ ba mà Ta đã dạy — hãy ghi nhớ nó như vậy;
này tỳ-kheo, con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ là sự thật cao quý thứ tư mà Ta đã dạy — hãy ghi nhớ nó như vậy.
Này tỳ-kheo, hãy ghi nhớ bốn sự thật cao quý mà Ta đã dạy như vậy."
Vậy nên, này tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Ghi Nhớ (1), bài thứ năm, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.