Tương Ưng Bộ · SN 56.14
Kinh Sáu Xứ Bên Trong
Ajjhattikāyatanasutta — bài kinh định nghĩa khổ bằng sáu xứ bên trong
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Sáu Xứ Bên Trong (Ajjhattikāyatanasutta) là bài thứ tư của Tương Ưng Tứ Đế. Cùng khuôn với bài trước, cùng bốn câu hỏi, nhưng định nghĩa "khổ" đổi một lần nữa.
Bài trước nói khổ là năm nhóm thủ uẩn. Bài này nói khổ là sáu xứ bên trong: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Đó là sáu cửa mà thế giới đi vào mình.
Đặt hai bài cạnh nhau thì thấy một chuyện: cùng một khổ, có thể chỉ vào chỗ nó được cấu thành — năm uẩn — hoặc chỉ vào chỗ nó được tiếp nhận — sáu xứ. Không bài nào phủ định bài nào; chúng là hai đầu của một sợi dây. Và câu hỏi thực hành nằm ở giữa: nếu khổ vào qua sáu cửa này, thì chỗ để nhìn cũng là sáu cửa này.
Ba sự thật sau vẫn đúng công thức cũ, chữ nghĩa gần như trùng bài trước — và đó là chủ ý của bộ kinh: đổi định nghĩa của khổ, giữ nguyên phần còn lại.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Chuyển Pháp Luân (Dhammacakkappavattanavagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Sáu Xứ Bên Trong (Ajjhattikāyatanasutta) — bài thứ tư.
"Này các tỳ-kheo, có bốn sự thật cao quý này.
Bốn sự thật ấy là gì?
Sự thật cao quý về khổ, sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ, sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ, sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Này các tỳ-kheo, sự thật cao quý về khổ là gì?
Nên nói rằng: "Sáu xứ bên trong".
Sáu xứ ấy là gì?
Con mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý—
Này các tỳ-kheo, đây gọi là sự thật cao quý về khổ.
Này các tỳ-kheo, sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ là gì?
Chính là lòng tham ái ấy, cái đưa đến tái sinh, đi cùng với hỷ và tham, thích thú chỗ này chỗ kia, tức là— dục ái, hữu ái, vô hữu ái—
Này các tỳ-kheo, đây gọi là sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ.
Này các tỳ-kheo, sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ là gì?
Sự chấm dứt hoàn toàn, không còn dư tàn, của chính lòng tham ái ấy; sự buông bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát khỏi nó, sự không còn bám víu vào nó—
Này các tỳ-kheo, đây gọi là sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ.
Này các tỳ-kheo, sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ là gì?
Đó là con đường tám chi phần cao quý, tức là—
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Này các tỳ-kheo, đây gọi là sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Này các tỳ-kheo, đó là bốn sự thật cao quý.
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ'."
Kinh Sáu Xứ Bên Trong, bài thứ tư, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.