Tương Ưng Bộ · SN 35.92
Kinh Hai Pháp (I)
Paṭhamadvayasutta — bài thứ chín
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ chín rất ngắn, và nó là một trong những bài có giọng thách thức rõ nhất của Tương Ưng Sáu Xứ.
Này các tỳ-kheo, Ta sẽ giảng cho các vị về hai pháp.
Hai pháp ấy là gì? Sáu cặp: mắt và sắc, tai và tiếng, mũi và mùi, lưỡi và vị, thân và vật chạm, ý và pháp.
Rồi:
Này các tỳ-kheo, nếu có ai nói như vầy: 'Tôi sẽ từ bỏ hai pháp ấy và lập ra một hai pháp khác', thì lời nói của người ấy chỉ đứng trên lời nói mà thôi.
Chữ "đứng trên lời nói" — vācāvatthuka — là một cách nói rất gọn: người ấy chỉ có lời, không có gì đứng sau lời.
Rồi ba câu tiếp, và cả ba đều là những câu rất thẳng:
Được hỏi tới thì người ấy không trả lời được. Và người ấy còn gặp phải sự bực bội nhiều hơn.
Và lý do: "Vì này các tỳ-kheo, điều ấy ngoài tầm hiểu biết của người ấy."
Bài này không dạy cách tu. Nó đóng cửa một lối: không thể lập ra một cấu trúc khác thay cho sáu cặp ấy. Vì sáu cặp ấy không phải một lý thuyết — nó là toàn bộ chỗ mà kinh nghiệm xảy ra.
Đây là một trong những chỗ kinh nói rõ nhất rằng lời dạy này không phải một hệ thống để thay thế. Nó là một mô tả, và mô tả ấy không có đối thủ — không phải vì nó mạnh, mà vì không có chỗ nào khác để đứng.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Channa (Channavagga) — phẩm thứ bốn của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Hai Pháp (I) (Paṭhamadvayasutta) — bài thứ chín.
"Này các tỳ-kheo, Ta sẽ giảng cho các vị về hai pháp.
Hãy nghe cho kỹ.
Và này các tỳ-kheo, hai pháp ấy là gì?
Con mắt và các sắc; tai và các tiếng; mũi và các mùi; lưỡi và các vị; thân và các vật chạm; ý và các pháp.
Này các tỳ-kheo, đấy gọi là hai pháp.
Này các tỳ-kheo, nếu có ai nói như vầy:
'Tôi sẽ từ bỏ hai pháp ấy và lập ra một hai pháp khác', thì lời nói của người ấy chỉ đứng trên lời nói mà thôi.
Được hỏi tới thì người ấy không trả lời được.
Và người ấy còn gặp phải sự bực bội nhiều hơn.
Vì sao vậy?
Vì này các tỳ-kheo, điều ấy ngoài tầm hiểu biết của người ấy."
Bài thứ chín.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.