Tương Ưng Bộ · SN 13.002
Kinh Hồ Sen
Pokkharaṇīsutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai đổi chỗ bụi đất thành một hồ sen. Hồ ấy dài năm mươi do-tuần, rộng năm mươi do-tuần, sâu năm mươi do-tuần, đầy nước đến miệng bờ, đến mức cá quạ đứng trên bờ cũng uống được. Rồi một người dùng đầu ngọn cỏ múc lên một ít nước.
Một hồ sen dài năm mươi do-tuần, rộng năm mươi do-tuần, sâu năm mươi do-tuần, đầy nước, đến miệng bờ, cá quạ có thể uống được.
Con số năm mươi do-tuần không phải để tính. Nó là cách nói "rất lớn". Và đầu ngọn cỏ là cách nói "rất nhỏ" — nhỏ đến mức người ta không nghĩ đến việc dùng nó để múc nước.
Tỉ lệ vẫn thế. Nước trong hồ nhiều vô kể, nước trên đầu ngọn cỏ không đáng kể. Và khổ đã hiểu rõ cũng nhiều như hồ sen, khổ còn lại cũng ít như nước trên đầu ngọn cỏ.
Đọc hai bài liền nhau, người ta thấy rõ cái khuôn đang được lặp. Nhưng cũng thấy một điều khác: mỗi lần đổi vật so sánh là mỗi lần mở rộng quy mô. Bụi đất trên móng tay so với quả đất. Nước trên đầu ngọn cỏ so với hồ sen năm mươi do-tuần. Bài sau sẽ mở rộng hơn nữa.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Hiện Quán (Abhisamayasaṃyutta), tương ưng thứ 13.
Phẩm Thứ Nhất (Abhisamayavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Hiện Quán.
Kinh Hồ Sen (Pokkharaṇīsutta) — bài thứ hai.
"Tại Sāvatthī.
Ví như, này các tỳ-kheo, một hồ sen dài năm mươi do-tuần, rộng năm mươi do-tuần, sâu năm mươi do-tuần, đầy nước, đến miệng bờ, cá quạ có thể uống được.
Rồi một người dùng đầu ngọn cỏ múc nước lên khỏi hồ ấy.
Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào:
cái nào nhiều hơn — nước mà người ấy múc lên bằng đầu ngọn cỏ, hay là nước trong hồ sen ấy?
Bạch Thế Tôn, nước trong hồ sen ấy nhiều hơn hẳn. Nước mà người ấy múc lên bằng đầu ngọn cỏ thật chẳng đáng kể.
Không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn của nước trong hồ sen ấy.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, khổ mà vị thánh đệ tử
đã hiểu rõ thì nhiều vô kể; khổ đã được chấm dứt,
đã đi đến chỗ không còn thì chỉ còn một chút.
Không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn của khổ trước kia — khổ ấy chỉ còn nhiều nhất là bảy lần sinh nữa."
Bài thứ hai.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.