Tương Ưng Bộ · SN 13.003
Kinh Nước Sông Hợp Dòng
Sambhejjaudakasutta — bài thứ ba
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài này bỏ cái vật nhỏ, chỉ giữ cái lớn. Chỗ mà năm con sông lớn cùng tuôn vào và hợp lại — sông Hằng, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī. Rồi một người múc lên hai hay ba giọt.
Sông Hằng, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī.
Năm con sông ấy là năm con sông thật của vùng đồng bằng bắc Ấn, và chỗ chúng hợp lại là một hình ảnh mà người nghe thời ấy đều biết. Nó không phải một phép so sánh trừu tượng, mà là một chỗ có thật trên bản đồ.
Hai hay ba giọt nước là một chi tiết nhỏ đáng để ý. Không phải một giọt, mà hai hay ba — như thể người ta cố tình cho thêm một chút, và cái thêm ấy cũng không làm thay đổi gì.
Bài này ngắn hơn các bài trước vì phần sau được rút gọn. Bản Pali chỉ ghi "cũng vậy" rồi đi thẳng đến câu kết, không nhắc lại đủ bốn vế. Đó là lối tụng đọc tiết kiệm của bộ kinh này, và người dịch giữ nguyên chỗ rút gọn thay vì tự ý khôi phục.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Hiện Quán (Abhisamayasaṃyutta), tương ưng thứ 13.
Phẩm Thứ Nhất (Abhisamayavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Hiện Quán.
Kinh Nước Sông Hợp Dòng (Sambhejjaudakasutta) — bài thứ ba.
"Tại Sāvatthī.
Ví như, này các tỳ-kheo, ở chỗ mà các con sông lớn cùng tuôn vào, cùng hợp lại, ấy là:
sông Hằng, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī.
Rồi một người múc lên hai hay ba giọt nước từ chỗ ấy.
cái nào nhiều hơn — hai hay ba giọt nước ấy, hay là nước chỗ các sông hợp lại?
Bạch Thế Tôn, nước chỗ các sông hợp lại nhiều hơn hẳn. Hai hay ba giọt nước ấy thật chẳng đáng kể.
Không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn của nước chỗ các sông hợp lại ấy.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, khổ mà vị thánh đệ tử
đã hiểu rõ thì nhiều vô kể; khổ đã được chấm dứt, đã đi đến chỗ không còn thì chỉ còn một chút.
Sự hiểu rõ pháp là lớn lao như vậy, này các tỳ-kheo; sự chứng đắc pháp nhãn là lớn lao như vậy."
Bài thứ ba.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.