Tương Ưng Bộ · SN 14.34
Kinh Hoàn Toàn Khổ
Ekantadukkhasutta — bài thứ ba mươi bốn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ ba mươi tư đặt cùng một lập luận ấy vào một cặp đối lập khác: khổ và lạc.
Này các tỳ-kheo, nếu địa giới hoàn toàn là khổ, tràn đầy khổ, đi kèm với khổ, không đi kèm với lạc, thì chúng sinh đã không say đắm địa giới. Nhưng vì địa giới có lạc, đi kèm với lạc, nên chúng sinh say đắm địa giới.
Hai cụm từ đáng chú ý: tràn đầy và đi kèm với. Chúng không phải những từ trang trí; chúng loại trừ những trường hợp lấp lửng.
Rồi nửa sau đảo ngược: nếu địa giới hoàn toàn là lạc, thì chúng sinh đã không nhàm chán. Nhưng vì nó có khổ, nên họ nhàm chán.
Đọc hai nửa cạnh nhau, người ta thấy một điều rất giản dị: thế giới này không hoàn toàn dễ chịu, cũng không hoàn toàn đau khổ. Chính vì nó lẫn lộn, nên người ta vừa bám vào nó vừa muốn thoát ra.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Giới (Dhātusaṃyutta), tương ưng thứ 14.
Phẩm Thứ Tư (Catutthavagga) — phẩm thứ tư của Tương Ưng Giới.
Kinh Hoàn Toàn Khổ (Ekantadukkhasutta) — bài thứ ba mươi bốn.
"Tại Sāvatthī.
Này các tỳ-kheo, nếu địa giới hoàn toàn là khổ, tràn đầy khổ, đi kèm với khổ, không đi kèm với lạc, thì chúng sinh đã không say đắm địa giới.
Nhưng này các tỳ-kheo, vì địa giới có lạc, đi kèm với lạc, nên chúng sinh say đắm địa giới.
Này các tỳ-kheo, nếu thủy giới hoàn toàn là khổ, tràn đầy khổ, đi kèm với khổ, không đi kèm với lạc, thì chúng sinh đã không say đắm thủy giới. Nhưng vì thủy giới có lạc, đi kèm với lạc, nên chúng sinh say đắm thủy giới.
Này các tỳ-kheo, nếu hỏa giới hoàn toàn là khổ, tràn đầy khổ, đi kèm với khổ, không đi kèm với lạc, thì chúng sinh đã không say đắm hỏa giới. Nhưng vì hỏa giới có lạc, đi kèm với lạc, nên chúng sinh say đắm hỏa giới.
Này các tỳ-kheo, nếu phong giới hoàn toàn là khổ, tràn đầy khổ, đi kèm với khổ, không đi kèm với lạc, thì chúng sinh đã không say đắm phong giới.
Nhưng này các tỳ-kheo, vì phong giới có lạc, đi kèm với lạc, nên chúng sinh say đắm phong giới.
Này các tỳ-kheo, nếu địa giới hoàn toàn là lạc, tràn đầy lạc, đi kèm với lạc, không đi kèm với khổ, thì chúng sinh đã không nhàm chán địa giới.
Nhưng này các tỳ-kheo, vì địa giới có khổ, đi kèm với khổ, nên chúng sinh nhàm chán địa giới.
Này các tỳ-kheo, nếu thủy giới hoàn toàn là lạc, tràn đầy lạc, đi kèm với lạc, không đi kèm với khổ, thì chúng sinh đã không nhàm chán thủy giới. Nhưng vì thủy giới có khổ, đi kèm với khổ, nên chúng sinh nhàm chán thủy giới.
Này các tỳ-kheo, nếu hỏa giới hoàn toàn là lạc, tràn đầy lạc, đi kèm với lạc, không đi kèm với khổ, thì chúng sinh đã không nhàm chán hỏa giới. Nhưng vì hỏa giới có khổ, đi kèm với khổ, nên chúng sinh nhàm chán hỏa giới.
Này các tỳ-kheo, nếu phong giới hoàn toàn là lạc, tràn đầy lạc, đi kèm với lạc, không đi kèm với khổ, thì chúng sinh đã không nhàm chán phong giới.
Nhưng này các tỳ-kheo, vì phong giới có khổ, đi kèm với khổ, nên chúng sinh nhàm chán phong giới."
Bài thứ ba mươi bốn.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.