Tương Ưng Bộ · SN 47.86
Kinh Hơn, Bằng, Kém
Vidhāsutta — bài thứ tám mươi sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Hơn, Bằng, Kém (Vidhāsutta) — chữ vidhā ở đây chỉ ba cách mà tâm tự xếp mình vào một bậc so với người khác.
Ba cách ấy là:
"ta hơn" — seyyohamasmī; "ta bằng" — sadisohamasmī; "ta kém" — hīnohamasmī.
Người ta thường nghĩ cái thứ ba là khiêm tốn. Nhưng kinh xếp nó cùng một loại với hai cái kia: cả ba đều là đang đứng trên một cái thang, chỉ khác bậc.
Đây là lý do bài kinh này ngắn mà khó: nó không đòi bỏ cái "hơn", mà bỏ cái thang.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Các Sự Tìm Cầu (Esanāvagga) — phẩm thứ chín của Tương Ưng Niệm Xứ, gồm mười bài ngắn, mỗi bài nêu một nhóm pháp.
Kinh Hơn, Bằng, Kém (Vidhāsutta) — bài thứ tám mươi sáu.
"Này các tỳ-kheo, có ba kiểu tự đặt mình.
Ba ấy là gì?
Kiểu "ta hơn", kiểu "ta bằng", kiểu "ta kém" —
này các tỳ-kheo, đó là ba kiểu tự đặt mình.
Này các tỳ-kheo, để thắng tri, để liễu tri, để làm cho tận cùng, để đoạn tận ba kiểu tự đặt mình ấy, thì phải tu bốn chỗ quán niệm.
Bốn ấy là gì?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo trú quán thân nơi thân — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán thọ nơi các thọ — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán tâm nơi tâm — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán pháp nơi các pháp — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời.
Này các tỳ-kheo, để thắng tri, để liễu tri, để làm cho tận cùng, để đoạn tận ba kiểu tự đặt mình ấy, thì phải tu bốn chỗ quán niệm này."
Kinh Hơn, Bằng, Kém, bài thứ tám mươi sáu, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.