Tương Ưng Bộ · SN 49.16
Kinh Hương Rễ
Mūlasutta — bài thứ mười sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Đây là cách kinh hay dùng để nói về một pháp nền: đặt nó cạnh những thứ lớn nhất trong từng loại, rồi nói nó cũng đứng đầu như vậy.
Này các tỳ-kheo, trong các hương rễ, hương của cây chiên-đàn đen được gọi là bậc tối thượng — hương của nó được gọi là bậc tối thượng trong các hương rễ.
Chữ chánh ở đây không có nghĩa là đúng theo một tiêu chuẩn bên ngoài. Nó có nghĩa là hướng về phía không còn gì phải làm — và đó là lý do cả bốn việc đều được nói là để đoạn trừ hoặc sinh khởi những gì thuộc về tâm.
Ví dụ ở đây là hương rễ: trong các hương rễ, hương của cây chiên-đàn đen là bậc tối thượng. Đây là một so sánh rất cụ thể, gắn với nghề buôn hương của vùng ấy.
Đó là toàn bộ bài kinh — và cũng là toàn bộ điều nó muốn nhắc.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Chánh Cần (Sammappadhānasaṃyutta), tương ưng thứ 49.
Phẩm Thứ Hai (Appamādavagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Chánh Cần.
Kinh Hương Rễ (Mūlasutta) — bài thứ mười sáu.
"Tại Sāvatthī.
Này các tỳ-kheo, trong các hương rễ, hương của cây chiên-đàn đen được gọi là bậc tối thượng — hương của nó được gọi là bậc tối thượng trong các hương rễ.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, mọi pháp thiện đều lấy không dễ duôi làm gốc, đều hội tụ về không dễ duôi; không dễ duôi được gọi là bậc tối thượng trong các pháp ấy.
Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo không dễ duôi thì có thể chờ đợi điều này: sẽ tu tập bốn chánh cần, sẽ làm cho chúng sung mãn.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo không dễ duôi tu tập bốn chánh cần, làm cho chúng sung mãn?
Này các tỳ-kheo, ở đây vị tỳ-kheo khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để cho các pháp ác, bất thiện chưa sinh không sinh khởi.
Vị ấy khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để đoạn trừ các pháp ác, bất thiện đã sinh.
Vị ấy khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để cho các pháp thiện chưa sinh được sinh khởi.
Vị ấy khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để cho các pháp thiện đã sinh được an trú, không quên, tăng trưởng, sung mãn, được tu tập, đi đến viên mãn.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo không dễ duôi tu tập bốn chánh cần, làm cho chúng sung mãn."
Bài thứ mười sáu.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.