Tương Ưng Bộ · SN 22.67
Kinh Khổ
Dukkhasutta — bài thứ năm
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Khổ (Dukkhasutta) đổi một chữ so với bài trước: khổ thay cho vô thường.
Này tỳ-kheo, hãy từ bỏ tham đối với cái gì là khổ.
Sắc là khổ, thọ là khổ, tưởng là khổ, các hành là khổ, thức là khổ — nên hãy từ bỏ tham đối với chúng.
Đọc liền hai bài 66 và 67 sẽ thấy một chuyện: cùng một lời khuyên, hai tiêu chí khác nhau. Không phải "vô thường thì buông, còn khổ thì thôi" — mà cả hai đều dẫn đến cùng một việc.
Cũng cần nhớ: "khổ" ở đây không phải là cảm giác đau, mà là cái không thể làm cho vừa ý được — kể cả khi nó đang dễ chịu.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Uẩn (Khandhasaṃyutta), tương ưng thứ 22.
Phẩm A-la-hán (Arahantavagga) — phẩm thứ bảy của Tương Ưng Uẩn.
Kinh Khổ (Dukkhasutta) — bài thứ năm.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
Bấy giờ một tỳ-kheo đi đến chỗ Đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài, ngồi xuống một bên.
"Bạch Thế Tôn, lành thay, xin Đức Thế Tôn dạy con pháp vắn tắt. Nghe xong, con sẽ sống một mình, viễn ly, tinh cần, nhiệt tâm, kiên trì."
"Này tỳ-kheo, hãy từ bỏ tham đối với cái gì là khổ."
"Đã hiểu, bạch Thế Tôn! Đã hiểu, bạch Thiện Thệ!"
"Nhưng này tỳ-kheo, ông hiểu ý nghĩa chi tiết của lời ta dạy vắn tắt ấy thế nào?"
"Bạch Thế Tôn, sắc là khổ; con hãy từ bỏ tham đối với sắc.
Thọ là khổ; con hãy từ bỏ tham đối với thọ.
Tưởng là khổ; con hãy từ bỏ tham đối với tưởng.
Các hành là khổ; con hãy từ bỏ tham đối với các hành.
Thức là khổ; con hãy từ bỏ tham đối với thức.
Đó là cách con hiểu ý nghĩa chi tiết của lời Đức Thế Tôn dạy vắn tắt."
"Lành thay, lành thay, này tỳ-kheo!
Lành thay, ông đã hiểu ý nghĩa chi tiết của lời ta dạy vắn tắt như vậy.
Sắc là khổ; ông hãy từ bỏ tham đối với sắc.
Thọ là khổ; ông hãy từ bỏ tham đối với thọ.
Tưởng là khổ; ông hãy từ bỏ tham đối với tưởng.
Các hành là khổ; ông hãy từ bỏ tham đối với các hành.
Thức là khổ; ông hãy từ bỏ tham đối với thức.
Đó là cách để thấy ý nghĩa chi tiết của lời ta dạy vắn tắt."
Rồi vị tỳ-kheo ấy hoan hỷ, tán thán lời Đức Thế Tôn dạy, và sau đó sống một mình, viễn ly, tinh cần, nhiệt tâm, kiên trì, không bao lâu sau tự mình chứng ngộ và trở thành một trong những bậc a-la-hán.
Kinh Khổ, bài thứ năm, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.