Tương Ưng Bộ · SN 45.168
Kinh Khốn Khổ
Nīghasutta — bài thứ một trăm sáu mươi tám
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Khốn Khổ (Nīghasutta) dùng chữ nīgha — một từ hiếm, nghĩa gần với "sự bí bách, sự bị dồn vào thế khó".
Tham là khốn khổ. Sân là khốn khổ. Si là khốn khổ.
Ba bài 166–168 là ba cái tên cho cùng một bộ ba — tham, sân, si — và mỗi tên nói một khía cạnh: chai cứng (mất cảm giác), cấu uế (còn rửa được), khốn khổ (bị dồn).
Người đọc kinh thường chỉ nhớ "tham sân si là xấu". Ba bài này cho thấy kinh Pali nói giàu hơn thế: mỗi lần lặp lại, nó đổi cái nhìn để người nghe thấy một mặt khác của cùng một thứ.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Tầm Cầu (Esanāpeyyālavagga) — phẩm thứ mười ba của Tương Ưng Đạo.
Kinh Khốn Khổ (Nīghasutta) — bài thứ một trăm sáu mươi tám.
"Này các tỳ-kheo, có ba sự khốn khổ.
Ba ấy là gì?
Tham là khốn khổ, sân là khốn khổ, si là khốn khổ —
đó là ba sự khốn khổ.
Để hiểu rõ, thấu hiểu trọn vẹn, tận diệt và đoạn trừ ba sự khốn khổ ấy, con đường tám nhánh cao quý cần được tu tập. Con đường tám nhánh cao quý ấy là gì? Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu chánh kiến — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tư duy — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh ngữ — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh nghiệp — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh mạng — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tinh tấn — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh niệm — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh định — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ. Để hiểu rõ, thấu hiểu trọn vẹn, tận diệt và đoạn trừ ba sự khốn khổ ấy, con đường tám nhánh cao quý này cần được tu tập."
Kinh Khốn Khổ, bài thứ một trăm sáu mươi tám, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.