Kinh Khúc Gỗ Thứ Hai

Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.

Bài thứ năm là một bản rút gọn của bài 241 — cùng khung, cùng ẩn dụ, nhưng khác một điều quan trọng.

Bối cảnh đổi: Kimilā, bờ sông Gaṅgā. Người hỏi là Tôn giả Kimila, và câu trả lời bị cắt ngắn — chỉ còn một mục trong tám mục của bài trước:

Này Kimila, thế nào là bị mục từ bên trong? Ở đây, này Kimila, một tỳ-kheo phạm một tội ô nhiễm nào đó, và đối với tội ấy không thấy có sự xuất ly. Này Kimila, đấy gọi là bị mục từ bên trong.

Và hết. Mười một đoạn, so với bốn mươi bốn của bài 241.

Sự bất đối xứng ấy rất đáng để ý. Vì sao giữ lại đúng một mục — và lại là mục nặng nhất?

Tôi nghĩ vì mục ấy không giống bảy mục kia.

Bảy mục kia đều là chuyện bên ngoài: bờ này, bờ kia, dòng nước, bãi cạn, người bắt, phi nhân bắt, xoáy nước. Cái cuối cùng — bị mục từ bên trong — là chuyện bên trong, và nó không thể sửa bằng cách bơi giỏi hơn.

Một khúc gỗ rữa từ trong thì dù có trôi đúng hướng, nó vẫn chìm.

Và định nghĩa ở đây rất chính xác: phạm một tội và không thấy có sự xuất ly. Không phải phạm tội là nặng — ai cũng có thể phạm. Cái nặng là không thấy có lối ra.

Nghĩa là: cái làm hỏng là sự tuyệt vọng, không phải lỗi lầm.

Và đó là lý do bài này chỉ giữ lại một mục. Bảy mục kia thì đã nói rồi, ở bài trước. Còn mục này thì cần nói riêng — vì nó là mục duy nhất mà không ai khác có thể sửa hộ.