Tương Ưng Bộ · SN 20.005
Kinh Lưỡi Dao
Sattisutta — bài thứ năm
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ năm đưa ra một hình ảnh rất cụ thể: một ngọn giáo có lưỡi bén, và một người muốn dùng tay không để bẻ cong nó.
Ta sẽ dùng tay hay dùng nắm tay bẻ cong ngọn giáo có lưỡi bén này, đập gãy nó, làm nó quay lại.
Kết quả thì ai cũng đoán được. Không bẻ được, mà chỉ chuốc lấy mệt mỏi và khổ sở. Nhưng điều đáng chú ý là kinh không dừng ở chỗ ấy. Nó áp hình ảnh vào một chuyện khác: vị tỳ-kheo đã tu tập tâm từ sung mãn thì phi nhân muốn xông vào cũng chỉ chuốc lấy mệt mỏi.
Ở đây có một sự đảo vai rất đẹp. Trong hình ảnh, người muốn bẻ giáo là kẻ tấn công, và ngọn giáo là người bị tấn công. Nhưng khi áp vào pháp, người bị tấn công lại là vị tỳ-kheo, và kẻ tấn công là phi nhân. Cái làm nên sự cứng rắn ấy không phải sức mạnh, mà là tâm từ.
Và cũng như bài trước, bài này kết bằng lời khuyên tu tập tâm từ cho sung mãn, với đủ bảy tính từ.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Ví Dụ (Opammasaṃyutta), tương ưng thứ 20.
Phẩm Ví Dụ (Opammavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Ví Dụ.
Kinh Lưỡi Dao (Sattisutta) — bài thứ năm.
"Tại Sāvatthī.
Ví như, này các tỳ-kheo, một ngọn giáo có lưỡi bén.
Rồi một người đi đến và nói:
Ta sẽ dùng tay hay dùng nắm tay bẻ cong ngọn giáo có lưỡi bén này, đập gãy nó, làm nó quay lại.
Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào:
người ấy có đủ khả năng dùng tay hay dùng nắm tay bẻ cong, đập gãy, làm quay lại ngọn giáo có lưỡi bén ấy không?
Bạch Thế Tôn, không.
Vì sao vậy?
Bạch Thế Tôn, vì ngọn giáo có lưỡi bén ấy không dễ dùng tay hay dùng nắm tay bẻ cong, đập gãy, làm quay lại.
Người ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và khổ sở mà thôi.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo nào đã tu tập tâm từ giải thoát, đã làm cho sung mãn, đã làm thành phương tiện, đã làm thành nền tảng, đã duy trì, đã tích lũy, đã khéo khởi động —
thì phi nhân nào muốn xông vào vị ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và khổ sở mà thôi.
Vì vậy, này các tỳ-kheo, các ông cần học tập như vậy:
Tâm từ giải thoát của chúng con sẽ được tu tập, sẽ được làm cho sung mãn, sẽ được làm thành phương tiện, sẽ được làm thành nền tảng, sẽ được duy trì, sẽ được tích lũy, sẽ được khéo khởi động — này các tỳ-kheo, các ông cần học tập như vậy.
Này các tỳ-kheo, các ông cần học tập như vậy."
Bài thứ năm.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.