Tương Ưng Bộ · SN 45.41
Kinh Ly Tham
Rāgavirāgasutta — bài thứ bốn mươi mốt
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Ly Tham (Rāgavirāgasutta) mở đầu phẩm thứ năm — phẩm có tên rất dài: Aññatitthiyapeyyālavagga, "phẩm tóm tắt về các ngoại đạo".
Tám bài của phẩm này là tám cuộc đối thoại giả định. Đức Thế Tôn không kể lại một cuộc gặp — Ngài dạy các tỳ-kheo cách trả lời khi bị hỏi:
"Này các tỳ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy: 'Vì mục đích gì mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới sa-môn Gotama?' — thì các ông hãy trả lời: 'Vì mục đích ly tham, này các bạn.'"
Rồi câu hỏi thứ hai mà người ta chắc chắn sẽ hỏi tiếp: "Vậy có con đường nào để ly tham không?" — và câu trả lời vẫn là con đường tám nhánh.
Cấu trúc này rất đáng chú ý: kinh dạy một khuôn trả lời — mục đích là gì, rồi có đường hay không. Cùng một khuôn ấy, tám lần, với tám mục đích khác nhau. Người đọc có thể thay bất kỳ mục đích nào vào và câu trả lời vẫn đúng.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Các Ngoại Đạo (Aññatitthiyapeyyālavagga) — phẩm thứ năm của Tương Ưng Đạo.
Kinh Ly Tham (Rāgavirāgasutta) — bài thứ bốn mươi mốt.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ).
"Này các tỳ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy:
'Vì mục đích gì, này các bạn, mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới sa-môn Gotama?' — thì này các tỳ-kheo, được hỏi vậy, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:
'Vì mục đích sự ly tham, này các bạn, mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới Đức Thế Tôn.'
Và này các tỳ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo lại hỏi các ông như vầy:
'Vậy này các bạn, có con đường nào, có cách thực hành nào để sự ly tham không?' — thì này các tỳ-kheo, được hỏi vậy, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:
'Có, này các bạn, có con đường, có cách thực hành để sự ly tham.'
Và này các tỳ-kheo, con đường ấy là gì, cách thực hành ấy là gì để sự ly tham?
Chính là con đường tám nhánh cao quý, tức là:
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Này các tỳ-kheo, đó là con đường, đó là cách thực hành để sự ly tham.
Được hỏi vậy, này các tỳ-kheo, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy."
Kinh Ly Tham, bài thứ bốn mươi mốt, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.