Tương Ưng Bộ · SN 56.38
Kinh Mặt Trời (2)
Dutiyasūriyasutta — bài kinh ví ánh sáng mặt trời với sự xuất hiện của Như Lai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Mặt Trời (2) (Dutiyasūriyasutta) mở rộng hình ảnh của bài trước ra một tầm lớn hơn nữa: không phải rạng đông, mà chính mặt trăng và mặt trời.
Chừng nào mặt trăng mặt trời chưa xuất hiện trên đời, chừng ấy không có ánh sáng lớn, không có chói lọi — chỉ có bóng tối dày đặc, và người ta không phân biệt được ngày đêm, tháng, mùa, năm. Mặt trời mọc thì mọi thứ ấy hiện ra.
Rồi Đức Thế Tôn đặt cạnh: chừng nào Như Lai chưa xuất hiện trên đời, chừng ấy không có ánh sáng lớn — và bốn sự thật chưa được công bố, giảng dạy, trình bày, giải thích, phân tích, làm rõ.
Danh sách bảy động từ ở đoạn cuối là chỗ đáng chú ý: ācikkhaṇā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ — nói ra, giảng, trình bày, đặt ra, mở ra, phân tích, làm cho rõ. Bảy cách nói cùng một việc, như để nhấn rằng công việc ấy không phải một lần nói là xong.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Rừng Sīsapā (Sīsapāvanavagga) — phẩm thứ tư của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Mặt Trời (2) (Dutiyasūriyasutta) — bài thứ tám.
"Này các tỳ-kheo, chừng nào mặt trăng và mặt trời chưa xuất hiện trên đời, chừng ấy chưa có sự xuất hiện của ánh sáng lớn, của chói lọi lớn.
Lúc ấy là bóng tối dày đặc, là màn đêm mịt mù.
Chừng ấy ngày và đêm chưa được biết, tháng và nửa tháng chưa được biết, mùa và năm chưa được biết.
Này các tỳ-kheo, khi mặt trăng và mặt trời xuất hiện trên đời, thì có sự xuất hiện của ánh sáng lớn, của chói lọi lớn.
Lúc ấy không còn bóng tối dày đặc, không còn màn đêm mịt mù.
Bấy giờ ngày và đêm được biết, tháng và nửa tháng được biết, mùa và năm được biết.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, chừng nào Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác chưa xuất hiện trên đời, chừng ấy chưa có sự xuất hiện của ánh sáng lớn, của chói lọi lớn.
Lúc ấy là bóng tối dày đặc, là màn đêm mịt mù.
Chừng ấy bốn sự thật cao quý chưa được nói ra, chưa được giảng dạy, chưa được trình bày, chưa được đặt ra, chưa được mở ra, chưa được phân tích, chưa được làm cho rõ.
Này các tỳ-kheo, khi Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác xuất hiện trên đời, thì có sự xuất hiện của ánh sáng lớn, của chói lọi lớn.
Lúc ấy không còn bóng tối dày đặc, không còn màn đêm mịt mù.
Bấy giờ bốn sự thật cao quý được nói ra, được giảng dạy, được trình bày, được đặt ra, được mở ra, được phân tích, được làm cho rõ.
Bốn sự thật ấy là gì?
Sự thật cao quý về khổ, sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ, sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ, sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Mặt Trời (2), bài thứ tám, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.