Tương Ưng Bộ · SN 47.104
Kinh Năm Kiết Sử Phần Trên
Uddhambhāgiyasutta — bài thứ một trăm lẻ bốn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Năm Kiết Sử Phần Trên (Uddhambhāgiyasutta) là bài cuối cùng của Tương Ưng Niệm Xứ — bài thứ một trăm lẻ bốn.
Năm kiết sử phần trên — những sợi dây còn lại sau khi đã cắt năm sợi phần dưới:
tham sắc (rūparāga) — còn muốn một cõi tinh tế; tham vô sắc (arūparāga) — còn muốn một cõi không hình; ngã mạn (māna) — còn so sánh; dao động (uddhacca) — còn lăng xăng; vô minh (avijjā) — còn không thấy.
Điều đáng suy nghĩ ở bài cuối này: năm sợi dây ấy không còn là chuyện xấu. Người còn chúng đã đi rất xa — không còn tham dục, không còn sân hận. Vậy mà vẫn còn dây.
Và kinh vẫn đưa ra cùng một câu trả lời, không đổi từ bài đầu đến bài cuối: bốn chỗ quán niệm.
Bài này kèm lời đóng phẩm, kệ tóm tắt, và lời kết của cả Tương Ưng Niệm Xứ.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Các Dòng Lũ (Oghavagga) — phẩm thứ mười, phẩm cuối của Tương Ưng Niệm Xứ, gồm mười bài ngắn, mỗi bài nêu một nhóm pháp.
Kinh Năm Kiết Sử Phần Trên (Uddhambhāgiyasutta) — bài thứ một trăm lẻ bốn.
"Này các tỳ-kheo, có năm kiết sử phần trên.
Năm ấy là gì?
Tham sắc, tham vô sắc, ngã mạn, dao động, vô minh —
này các tỳ-kheo, đó là năm kiết sử phần trên.
Này các tỳ-kheo, để thắng tri, để liễu tri, để làm cho tận cùng, để đoạn tận năm kiết sử phần trên ấy, thì phải tu bốn chỗ quán niệm.
Bốn ấy là gì?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo trú quán thân nơi thân — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán thọ nơi các thọ — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán tâm nơi tâm — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán pháp nơi các pháp — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời.
Này các tỳ-kheo, để thắng tri, để liễu tri, để làm cho tận cùng, để đoạn tận năm kiết sử phần trên ấy, thì phải tu bốn chỗ quán niệm này."
Kinh Năm Kiết Sử Phần Trên, bài thứ một trăm lẻ bốn, đến đây là hết.
Phẩm Các Dòng Lũ, phẩm thứ mười, đến đây là hết.
Kệ tóm tắt phẩm (uddāna) — bốn câu ghi mười bài.
Lũ, Trói, Nắm Lấy,
Dây Trói, và Ngủ Ngầm;
Dây Dục Lạc, Chướng Ngại,
Các Uẩn, Dưới và Trên — ấy là mười bài.
(Cũng như Tương Ưng Đạo, Tương Ưng Niệm Xứ cũng phải được giảng rộng theo cách ấy.)
Tương Ưng Niệm Xứ, thứ ba, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.