Tương Ưng Bộ · SN 47.102
Kinh Năm Uẩn Bị Nắm Giữ
Upādānakkhandhasutta — bài thứ một trăm lẻ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Năm Uẩn Bị Nắm Giữ (Upādānakkhandhasutta) — một trong những danh sách quan trọng nhất của cả kinh tạng.
Năm uẩn: sắc, thọ, tưởng, hành, thức.
Nhưng tên bài không phải "năm uẩn" — mà là "năm uẩn bị nắm giữ" (upādānakkhandha). Đó là chỗ tinh tế: cùng năm thứ ấy, khi không bị nắm, chỉ là năm nhóm đang vận hành; khi bị nắm, chúng thành cái tôi và cái của tôi.
Vì thế bài kinh này không hỏi "năm uẩn là gì" — nó hỏi ngầm: cái gì đang nắm?
Và câu trả lời vẫn là bốn chỗ quán niệm: nhìn chỗ nắm cho đến khi nó mở ra.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Các Dòng Lũ (Oghavagga) — phẩm thứ mười, phẩm cuối của Tương Ưng Niệm Xứ, gồm mười bài ngắn, mỗi bài nêu một nhóm pháp.
Kinh Năm Uẩn Bị Nắm Giữ (Upādānakkhandhasutta) — bài thứ một trăm lẻ hai.
"Này các tỳ-kheo, có năm uẩn bị nắm giữ.
Năm ấy là gì?
Sắc uẩn bị nắm giữ, thọ uẩn bị nắm giữ, tưởng uẩn bị nắm giữ, hành uẩn bị nắm giữ, thức uẩn bị nắm giữ —
này các tỳ-kheo, đó là năm uẩn bị nắm giữ.
Này các tỳ-kheo, để thắng tri, để liễu tri, để làm cho tận cùng, để đoạn tận năm uẩn bị nắm giữ ấy, thì phải tu bốn chỗ quán niệm.
Bốn ấy là gì?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo trú quán thân nơi thân — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán thọ nơi các thọ — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán tâm nơi tâm — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán pháp nơi các pháp — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời.
Này các tỳ-kheo, để thắng tri, để liễu tri, để làm cho tận cùng, để đoạn tận năm uẩn bị nắm giữ ấy, thì phải tu bốn chỗ quán niệm này."
Kinh Năm Uẩn Bị Nắm Giữ, bài thứ một trăm lẻ hai, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.