Tương Ưng Bộ · SN 27.010
Kinh Năm Uẩn
Khandhasutta — bài thứ mười
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài cuối cùng của bộ này là bài duy nhất không có sáu khoá. Nó chỉ có một khoá cho cả danh sách, và danh sách ấy là năm uẩn.
Sự tham muốn và thích thú nơi sắc — đó là phiền não của tâm.
Không phải sáu, mà là năm. Và câu kết cũng đổi theo: nơi năm chỗ ấy, chứ không phải sáu chỗ. Chi tiết nhỏ này cho thấy người biên tập đã đọc kỹ và sửa lại con số, chứ không sao chép nguyên khuôn.
Điều đáng chú ý là vị trí của bài này. Nó đứng cuối, sau bài về sáu giới. Như vậy bộ kinh đi từ cái hẹp nhất — con mắt — đến cái rộng nhất — năm uẩn — và kết ở đó. Năm uẩn là cách tóm gọn toàn bộ kinh nghiệm của một chúng sinh.
Bài kết thúc bằng bài kệ tóm tắt bốn dòng và một dòng kết ngắn. Bài kệ liệt kê đủ mười bài, và dòng kết nói: Tương Ưng Phiền Não đến đây là hết. Đây là một trong những bộ ngắn nhất của Tương Ưng Bộ, nhưng cũng là một trong những bộ có cấu trúc chặt nhất.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Phiền Não (Kilesasaṃyutta), tương ưng thứ 27.
Phẩm Phiền Não (Kilesavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Phiền Não.
Kinh Năm Uẩn (Khandhasutta) — bài thứ mười.
"Tại Sāvatthī.
Này các tỳ-kheo, sự tham muốn và thích thú nơi sắc — đó là phiền não của tâm. sự tham muốn và thích thú nơi thọ — đó là phiền não của tâm. sự tham muốn và thích thú nơi tưởng — đó là phiền não của tâm. sự tham muốn và thích thú nơi các hành — đó là phiền não của tâm. sự tham muốn và thích thú nơi thức — đó là phiền não của tâm.
Này các tỳ-kheo, khi một vị tỳ-kheo đã đoạn trừ phiền não của tâm nơi năm chỗ ấy, thì tâm vị ấy hướng về sự xuất ly.
Tâm đã được tu tập bằng sự xuất ly thì có thể dùng được, có thể chứng đạt những pháp có thể được thắng tri."
Bài thứ mười.
Phẩm Phiền Não là phẩm thứ nhất.
Tóm tắt phẩm này:
Con mắt, các sắc, nhãn thức,
xúc, và thọ;
tưởng, tư, ái,
giới, uẩn — ấy là mười bài.
Tương Ưng Phiền Não đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.