Tương Ưng Bộ · SN 56.53
Kinh Ngã Ba Sông (1)
Paṭhamasambhejjasutta — bài kinh ví hai ba giọt nước
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Ngã Ba Sông (1) (Paṭhamasambhejjasutta) đổi cảnh lần nữa: chỗ năm con sông lớn — Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī — gặp nhau và hòa vào một dòng.
Một người múc lên hai ba giọt nước. Câu hỏi vẫn thế: hai ba giọt ấy với cả khối nước chỗ năm sông gặp nhau, cái nào nhiều hơn?
Bài này và bài sau là một cặp: bài này hỏi "giọt nước với dòng sông", bài sau lật lại "dòng sông khô cạn chỉ còn hai ba giọt".
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Thấu Suốt (Abhisamayavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Ngã Ba Sông (1) (Paṭhamasambhejjasutta) — bài thứ ba.
"Này các tỳ-kheo, ví như ở chỗ mà những con sông lớn này gặp nhau và hòa vào một dòng, tức là —
sông Gaṅgā, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī — rồi có người múc lên hai hay ba giọt nước.
Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào,
cái nào nhiều hơn — hai hay ba giọt nước múc lên ấy, hay khối nước chỗ các sông gặp nhau?"
"Cái này nhiều hơn, bạch Thế Tôn, tức là khối nước chỗ các sông gặp nhau; hai hay ba giọt nước múc lên thật chẳng đáng kể.
Hai hay ba giọt nước múc lên ấy không đếm được, không so được, không tính được một phần nhỏ nào khi đặt bên cạnh khối nước chỗ các sông gặp nhau."
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, với một vị đã thấy bốn sự thật, khối khổ đã được chấm dứt, đã được tiêu hết thì nhiều hơn; phần còn lại thì chẳng đáng kể. Khối khổ ấy không đếm được, không so được, không tính được một phần nhỏ nào khi đặt bên cạnh khối khổ trước kia đã được chấm dứt, đã được tiêu hết — phần còn lại chỉ là tối đa bảy lần sinh nữa. Đó là với người hiểu như thật: "Đây là khổ"; hiểu như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hiểu như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hiểu như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ".
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Ngã Ba Sông (1), bài thứ ba, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.