Tương Ưng Bộ · SN 56.54
Kinh Ngã Ba Sông (2)
Dutiyasambhejjasutta — bài kinh về khối nước đã khô cạn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Ngã Ba Sông (2) (Dutiyasambhejjasutta) giữ nguyên cảnh chỗ năm sông gặp nhau, nhưng đổi chỗ đứng của người kể: khối nước ấy khô cạn, tiêu hết, chỉ còn lại hai ba giọt.
Câu hỏi vẫn vậy, và câu trả lời cũng vậy — nhưng lần này phần "nhiều" là phần đã mất. Cách lật ấy khiến người đọc phải nhìn vào cái đã qua, không chỉ cái trước mắt.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Thấu Suốt (Abhisamayavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Ngã Ba Sông (2) (Dutiyasambhejjasutta) — bài thứ tư.
"Này các tỳ-kheo, ví như ở chỗ mà những con sông lớn này gặp nhau và hòa vào một dòng, tức là —
sông Gaṅgā, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī — khối nước ấy bị khô cạn, tiêu hết, chỉ còn lại hai hay ba giọt nước.
Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào,
cái nào nhiều hơn — khối nước chỗ các sông gặp nhau đã khô cạn, đã tiêu hết, hay hai hay ba giọt nước còn lại?"
"Cái này nhiều hơn, bạch Thế Tôn, tức là khối nước chỗ các sông gặp nhau đã khô cạn, đã tiêu hết; hai hay ba giọt nước còn lại thật chẳng đáng kể.
Hai hay ba giọt nước còn lại ấy không đếm được, không so được, không tính được một phần nhỏ nào khi đặt bên cạnh khối nước chỗ các sông gặp nhau đã khô cạn, đã tiêu hết."
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, với một vị đã thấy bốn sự thật, khối khổ đã được chấm dứt, đã được tiêu hết thì nhiều hơn; phần còn lại thì chẳng đáng kể. Khối khổ ấy không đếm được, không so được, không tính được một phần nhỏ nào khi đặt bên cạnh khối khổ trước kia đã được chấm dứt, đã được tiêu hết — phần còn lại chỉ là tối đa bảy lần sinh nữa. Đó là với người hiểu như thật: "Đây là khổ"; hiểu như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hiểu như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hiểu như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ".
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Ngã Ba Sông (2), bài thứ tư, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.