Tương Ưng Bộ · SN 56.55
Kinh Trái Đất Lớn (1)
Paṭhamamahāpathavīsutta — bài kinh ví bảy viên đất bên trái đất
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Trái Đất Lớn (1) (Paṭhamamahāpathavīsutta) trở lại đất, nhưng lần này là bảy viên đất sét nhỏ bằng hạt táo ta, đặt bên cạnh cả trái đất.
Cùng một lập luận, cùng một con số "tối đa bảy lần sinh". Phẩm này cứ thế lặp lại — và chính sự lặp lại là chỗ đáng chú ý: kinh không kể thêm chi tiết, không thêm lý lẽ, chỉ đổi vật so sánh.
Người đọc hiện đại có thể thấy nhàm. Nhưng với người nghe ngày xưa, mỗi hình ảnh là một lần nhìn thấy — và bảy lần nhìn thấy thì khác một lần nghe.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Thấu Suốt (Abhisamayavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Trái Đất Lớn (1) (Paṭhamamahāpathavīsutta) — bài thứ năm.
"Này các tỳ-kheo, ví như có người đặt lên trái đất lớn bảy viên đất sét nhỏ bằng hạt táo ta.
Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào,
cái nào nhiều hơn — bảy viên đất sét nhỏ bằng hạt táo ta được đặt ở đó, hay cả trái đất lớn này?"
"Cái này nhiều hơn, bạch Thế Tôn, tức là trái đất lớn; bảy viên đất sét nhỏ bằng hạt táo ta thật chẳng đáng kể.
Bảy viên đất sét ấy không đếm được, không so được, không tính được một phần nhỏ nào khi đặt bên cạnh trái đất lớn."
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, với một vị đã thấy bốn sự thật, khối khổ đã được chấm dứt, đã được tiêu hết thì nhiều hơn; phần còn lại thì chẳng đáng kể. Khối khổ ấy không đếm được, không so được, không tính được một phần nhỏ nào khi đặt bên cạnh khối khổ trước kia đã được chấm dứt, đã được tiêu hết — phần còn lại chỉ là tối đa bảy lần sinh nữa.
Đó là với người hiểu như thật: "Đây là khổ"; hiểu như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hiểu như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hiểu như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ". Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Trái Đất Lớn (1), bài thứ năm, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.