Tương Ưng Bộ · SN 35.227
Kinh Ngoại Xứ Vô Ngã
Bāhirāyatanaanattasutta — bài thứ sáu mươi
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ sáu mươi mốt — và là bài kết của phẩm — là ô cuối cùng của bảng: ngoại xứ, vô ngã.
Này các tỳ-kheo, các sắc là vô ngã, các tiếng là vô ngã, các mùi là vô ngã, các vị là vô ngã, các vật chạm là vô ngã và các pháp là vô ngã.
Rồi hai đoạn kết quen thuộc. Rồi câu duy nhất trong phẩm không lặp lại ở đâu:
Sáu mươi phép lặp đến đây là hết.
Rồi kệ tóm tắt:
Với dục là mười tám bài, / với quá trứ là hai lần chín; / cái gì vô thường được nói mười tám bài, / ba bài cho nội và ngoại; / phép lặp sáu mươi đã được nói / bởi bậc giác ngộ, dòng dõi mặt trời.
Rồi dòng cuối: Sáu mươi bài kinh.
Và đó là cách phẩm này kết thúc — không bằng một lời dạy, mà bằng một bản kiểm kê.
Đọc cả phẩm, có một điều hiện ra mà tôi không ngờ khi bắt đầu: phẩm này không nói về vô thường, khổ, vô ngã. Nó nói về sáu mươi.
Sáu mươi là số ô của một bảng, và bảng ấy là một cách sắp xếp — ba tính chất, ba thời, hai phạm vi, ba cách buông.
Và cái được dạy, xét cho cùng, là cách sắp xếp ấy: rằng mọi cái mình biết đều rơi vào một trong sáu mươi ô, và ô nào cũng dẫn tới cùng một chỗ.
Đó là một điều rất lạ để kết thúc một phẩm. Và nó là điều tôi thấy hay nhất ở đây.
Sáu mươi bài, và cái còn lại sau khi đọc hết là một cái bảng trống — cái bảng mà mình vừa đi qua từng ô, và bây giờ có thể tự điền.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Sáu Mươi Phép Lặp (Saṭṭhipeyyālavagga) — phẩm thứ mười bảy của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Ngoại Xứ Vô Ngã (Bāhirāyatanaanattasutta) — bài thứ sáu mươi.
"Này các tỳ-kheo, các sắc là vô ngã, các tiếng là vô ngã, các mùi là vô ngã, các vị là vô ngã, các vật chạm là vô ngã và các pháp là vô ngã.
Thấy vậy, này các tỳ-kheo, vị thánh đệ tử đã nghe nhiều nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với các tiếng, nhàm chán đối với các mùi, nhàm chán đối với các vị, nhàm chán đối với các vật chạm và nhàm chán đối với các pháp.
Do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được giải thoát; khi được giải thoát, vị ấy biết: Ta đã được giải thoát; vị ấy biết: Sinh đã tận, đời sống phạm hạnh đã sống xong, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại đời này nữa.
Sáu mươi phép lặp đến đây là hết."
Kệ tóm tắt phẩm:
Với dục là mười tám bài,
với quá khứ là hai lần chín;
cái gì vô thường được nói mười tám bài,
ba bài cho nội và ngoại;
phép lặp sáu mươi đã được nói
bởi bậc giác ngộ, dòng dõi mặt trời.
Sáu mươi bài kinh.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.