Tương Ưng Bộ · SN 56.3
Kinh Người Con Nhà Tử Tế (1)
Paṭhamakulaputtasutta — bài kinh thứ nhất về người con nhà tử tế
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Người Con Nhà Tử Tế (Paṭhamakulaputtasutta) là bài thứ ba của Tương Ưng Tứ Đế. Bài không còn nói về cách tu, mà nói về lý do người ta rời nhà ra đi.
Kulaputta là người con của một gia đình tử tế — chữ dùng cho con nhà có ăn có học, không nhất thiết giàu. Kinh nói: dù là người xuất gia thời quá khứ, thời vị lai hay thời hiện tại, nếu họ ra đi đúng cách thì tất cả đều ra đi vì một việc — thấu hiểu như thật bốn sự thật. Không phải vì tìm an lạc, không phải vì cầu phước, không phải vì một vị thầy. Một lý do duy nhất, lặp lại cho cả ba thời.
Cách nói ấy có chỗ đáng chú ý. Kinh không bảo rằng ai xuất gia cũng hiểu bốn sự thật — điều đó ai cũng biết là không đúng. Kinh nói rằng đó là mục đích của việc ra đi: nếu không nhắm tới chỗ ấy thì việc ra đi đã trượt. Câu ấy không phán xét người tu, nhưng nó không cho phép ai tự lừa mình về việc mình đang làm gì.
Bài thứ tư (Người Con Nhà Tử Tế 2) gần như y hệt, chỉ đổi thì của động từ: từ "ra đi để hiểu" sang "ra đi và hiểu". Hai bài đứng cạnh nhau, khác nhau đúng một chữ.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Định (Samādhivagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Người Con Nhà Tử Tế (Paṭhamakulaputtasutta) — bài thứ ba.
"Này các tỳ-kheo, những người con nhà tử tế trong thời quá khứ đã đúng cách rời nhà xuất gia, sống không nhà — tất cả đều nhằm thấu hiểu như thật bốn sự thật cao quý.
Những người con nhà tử tế trong thời vị lai sẽ đúng cách rời nhà xuất gia, sống không nhà — tất cả đều sẽ nhằm thấu hiểu như thật bốn sự thật cao quý.
Những người con nhà tử tế hiện nay đang đúng cách rời nhà xuất gia, sống không nhà — tất cả đều nhằm thấu hiểu như thật bốn sự thật cao quý.
Bốn sự thật ấy là gì?
Sự thật cao quý về khổ, sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ, sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ, sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Này các tỳ-kheo, những người con nhà tử tế trong thời quá khứ đã đúng cách rời nhà xuất gia, sống không nhà…
những người trong thời vị lai sẽ đúng cách rời nhà xuất gia, sống không nhà…
những người hiện nay đang đúng cách rời nhà xuất gia, sống không nhà — tất cả đều nhằm thấu hiểu như thật chính bốn sự thật ấy.
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ'."
Kinh Người Con Nhà Tử Tế (1), bài thứ ba, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.