Kinh Người Nam

Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.

Bài thứ hai là bản đảo của bài thứ nhất: cùng năm điều, đổi người.

Người nam hội đủ năm điều thì hoàn toàn không đáng yêu nơi người nữ: không có sắc đẹp, không có của cải, không có giới hạnh, lười biếng, và không có được con cái.

Nếu chỉ đọc một bài, ta có thể nghĩ đây là một bộ tiêu chuẩn dành cho nữ. Đọc cả hai bài, ta thấy nó là một bộ tiêu chuẩn dành cho người phối ngẫu, bất kể nam nữ.

Và điều ấy đáng để ý trong một bộ kinh mà người nói là các tỳ-kheo, và người nghe là các tỳ-kheo. Đức Thế Tôn không nói với người nữ ở đây. Ngài nói với người xuất gia về cái gì làm một cuộc hôn nhân chạy được.

Ba cái đầu — sắc, của, giới — là ba thứ người ta nhìn thấy. Cái thứ tư — siêng năng — là cái chỉ thấy khi sống chung. Cái thứ năm — con cái — là cái chỉ thấy sau nhiều năm.

Năm điều, ba tầng thời gian. Đó là một cách nhìn rất thực tế về hôn nhân, và nó không hề lãng mạn.

Có một điều rất đáng chú ý về thứ tự: sắc đẹp đứng đầu. Trong một bộ kinh dạy vô thường, việc đặt sắc đẹp lên đầu một danh sách có vẻ lạ.

Nhưng nó không lạ nếu ta nhớ bài này đang nói về cái gì: cái gì khiến người ta muốn sống với nhau. Và câu trả lời của kinh là: nhiều thứ, không chỉ một.

Bài này không nói cái nào quan trọng hơn. Nó nói cả năm đều cần. Và thiếu một cái là đủ để hỏng.