Tương Ưng Bộ · SN 37.1
Kinh Người Nữ
Mātugāmasutta — bài thứ một
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Tương Ưng Nữ Nhân là tương ưng ngắn thứ ba của Tương Ưng Bộ — 34 bài — và nó có một đặc điểm mà người đọc hôm nay cần biết trước.
Đây là một bộ kinh nói với các tỳ-kheo, về người nữ, trong một xã hội rất khác xã hội của chúng ta.
Bài đầu tiên đã cho thấy điều ấy:
Người nữ hội đủ năm điều thì hoàn toàn không đáng yêu nơi người nam: không có sắc đẹp, không có của cải, không có giới hạnh, lười biếng, và không có được con cái.
Năm điều. Ba cái đầu là thân, của, đức. Cái thứ tư là tính siêng năng. Cái thứ năm là con cái.
Ba cái đầu thì ai cũng hiểu. Cái thứ tư là một tiêu chuẩn lao động, và nó rất cụ thể: dakkho hoti analaso — khéo léo, không lười.
Cái thứ năm mới là cái đáng nói: pajañcassa na labhati — không có được con cái. Trong một xã hội nông nghiệp, phụ hệ, không có con là một sự thiếu hụt thật, không phải một lời chê.
Và bài thứ hai đảo lại đúng y nguyên:
Người nam hội đủ năm điều thì hoàn toàn không đáng yêu nơi người nữ.
Cùng năm điều ấy. Cùng sắc đẹp, của cải, giới hạnh, siêng năng, con cái.
Đó không phải trùng hợp. Đó là cách bộ kinh này được dựng: một khuôn, hai chiều. Và việc đặt hai bài cạnh nhau là một lựa chọn có ý: nó nói rằng tiêu chuẩn ấy không phải tiêu chuẩn cho nữ, nó là tiêu chuẩn cho người trong nhà.
Bài thứ ba mới là bài đáng đọc chậm nhất — và tôi sẽ dành phần sau để nói về nó.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Nữ Nhân (Mātugāmasaṃyutta), tương ưng thứ 37.
Phẩm Phép Lặp Thứ Nhất (Paṭhamapeyyālavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Nữ Nhân.
Kinh Người Nữ (Mātugāmasutta) — bài thứ một.
"Này các tỳ-kheo, người nữ hội đủ năm điều thì hoàn toàn không đáng yêu nơi người nam.
Năm điều ấy là gì?
Không có sắc đẹp, không có của cải, không có giới hạnh, lười biếng, và không có được con cái.
Này các tỳ-kheo, người nữ hội đủ năm điều ấy thì hoàn toàn không đáng yêu nơi người nam.
Này các tỳ-kheo, người nữ hội đủ năm điều thì hoàn toàn đáng yêu nơi người nam.
Năm điều ấy là gì?
có sắc đẹp, có của cải, có giới hạnh, khéo léo, không lười biếng, và có được con cái.
Này các tỳ-kheo, người nữ hội đủ năm điều ấy thì hoàn toàn đáng yêu nơi người nam."
Bài thứ nhất.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.