Tương Ưng Bộ · SN 25.003
Kinh Nhãn Thức
Viññāṇasutta — bài thứ ba
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ ba đi xuống một lớp: từ căn và trần đến thức. Và từ bài này trở đi, bản Pali bắt đầu rút gọn.
Này các tỳ-kheo, nhãn thức vô thường, biến đổi, đổi khác.
Ở các bài ba đến chín, phần kết không còn liệt kê đủ ba hạng người. Nó dùng câu người nào đối với các pháp ấy rồi nói tiếp, và đến bài kệ thì chỉ còn một dòng. Người tụng đọc đã thuộc phần khung, và bản văn ghi lại điều ấy bằng cách bỏ đi những gì không cần nói lại.
Điều này khiến bảy bài giữa trông rất giống nhau. Nhưng chính cái giống ấy là thông điệp: bất kể danh sách là gì — thức, xúc, thọ, tưởng, tư, ái, giới — câu trả lời không đổi.
Và cũng chính vì thế, bài đầu và bài cuối, nơi bản văn nói đủ trở lại, lại có sức nặng hơn hẳn.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Nhập (Okkantasaṃyutta), tương ưng thứ 25.
Phẩm Con Mắt (Cakkhuvagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Nhập.
Kinh Nhãn Thức (Viññāṇasutta) — bài thứ ba.
"Tại Sāvatthī.
nhãn thức vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, nhĩ thức vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, tỷ thức vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, thiệt thức vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, thân thức vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, ý thức vô thường, biến đổi, đổi khác.
Này các tỳ-kheo, ai tin tưởng, chấp nhận các pháp ấy như vậy, vị ấy được gọi là bậc tùy tín hành, đã bước vào chánh tánh quyết định, đã bước vào địa vị của bậc chân nhân;
hướng đến giác ngộ."
Bài thứ ba.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.