Tương Ưng Bộ · SN 25.004
Kinh Xúc
Samphassasutta — bài thứ bốn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ tư chuyển sang xúc, và đây là chỗ danh sách chạm đến điều gì đó khác về chất.
Này các tỳ-kheo, nhãn xúc vô thường, biến đổi, đổi khác; nhĩ xúc vô thường, biến đổi, đổi khác.
Căn là một cơ quan. Trần là một đối tượng. Thức là cái biết. Nhưng xúc không phải một vật — nó là biến cố khi ba thứ ấy gặp nhau. Và kinh nói biến cố ấy cũng vô thường.
Đó là một bước rất quan trọng về mặt lập luận. Nếu chỉ có căn, trần và thức là vô thường, người ta vẫn có thể tưởng tượng một cái gì đó đứng sau chúng. Nhưng xúc là chính cái khoảnh khắc gặp gỡ, và khoảnh khắc ấy cũng không đứng yên.
Từ bài này, danh sách đi tiếp: xúc sinh thọ, thọ sinh tưởng, tưởng sinh tư, tư sinh ái. Mỗi bài là một mắt xích, và không mắt xích nào là chỗ để đứng.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Nhập (Okkantasaṃyutta), tương ưng thứ 25.
Phẩm Con Mắt (Cakkhuvagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Nhập.
Kinh Xúc (Samphassasutta) — bài thứ bốn.
"Tại Sāvatthī.
nhãn xúc vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, nhĩ xúc vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, tỷ xúc vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, thiệt xúc vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, thân xúc vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, ý xúc vô thường, biến đổi, đổi khác.
Này các tỳ-kheo, ai tin tưởng, chấp nhận các pháp ấy như vậy, vị ấy được gọi là bậc tùy tín hành, đã bước vào chánh tánh quyết định, đã bước vào địa vị của bậc chân nhân;
hướng đến giác ngộ."
Bài thứ bốn.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.