Tương Ưng Bộ · SN 26.003
Kinh Nhãn Thức
Viññāṇasutta — bài thứ ba
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ ba chuyển sang thức, và đây là chỗ bản Pali bắt đầu rút gọn mạnh.
Này các tỳ-kheo, sự sinh, sự tồn tại, sự sản sinh, sự xuất hiện của nhãn thức — ấy là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già và chết.
Ở dạng rút gọn, bản văn chỉ nói mục đầu và mục cuối, còn bốn mục giữa được thay bằng dấu hiệu tụng đọc. Nhưng có một điều lạ: phần ấy là sự sinh của khổ cũng bị rút gọn theo, mặc dù đó mới là điều kinh muốn nói.
Điều ấy cho thấy người tụng đọc đã quá quen với công thức đến mức có thể bỏ luôn cả phần kết luận. Chỉ cần nghe ba chữ đầu là biết phần còn lại.
Bản dịch ở đây ghi lại đủ cả hai phần, để người đọc hôm nay thấy được cái khuôn mà người nghe thời đó đã thuộc lòng.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sinh (Uppādasaṃyutta), tương ưng thứ 26.
Phẩm Sinh (Uppādavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Sinh.
Kinh Nhãn Thức (Viññāṇasutta) — bài thứ ba.
"Tại Sāvatthī.
Này các tỳ-kheo, sự sinh, sự tồn tại, sự sản sinh, sự xuất hiện của nhãn thức —
ấy là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già và chết;
sự sinh, sự tồn tại của nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức —
ấy là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già và chết.
Này các tỳ-kheo, sự diệt, sự lắng yên, sự chấm dứt của nhãn thức —
ấy là sự diệt của khổ, là sự lắng yên của bệnh, là sự chấm dứt của già và chết;
sự diệt, sự lắng yên của nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức —
ấy là sự diệt của khổ, là sự lắng yên của bệnh, là sự chấm dứt của già và chết."
Bài thứ ba.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.