Tương Ưng Bộ · SN 26.004
Kinh Xúc
Samphassasutta — bài thứ bốn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ tư là xúc, và nó có cùng dạng rút gọn như bài ba.
Này các tỳ-kheo, sự sinh, sự tồn tại, sự sản sinh, sự xuất hiện của nhãn xúc — ấy là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già và chết.
Điều đáng chú ý ở bài này là cách nó nói về xúc. Xúc không phải một vật — nó là biến cố khi căn, trần và thức gặp nhau. Nhưng kinh vẫn nói về sự sinh của xúc như nói về sự sinh của một cái gì đó có thật.
Đó là cách nói của bộ kinh này: mọi thứ, kể cả những gì chỉ là biến cố, đều có thể được nhìn theo hai chiều — sinh và diệt. Và cả hai chiều đều được đánh giá bằng một tiêu chuẩn duy nhất: khổ sinh hay khổ diệt.
Bài này chỉ có mười khoá, ngắn hơn hai bài đầu. Nhưng cái ngắn ấy không phải vì nội dung ít hơn, mà vì người tụng đọc đã bắt đầu tin rằng người nghe hiểu.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sinh (Uppādasaṃyutta), tương ưng thứ 26.
Phẩm Sinh (Uppādavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Sinh.
Kinh Xúc (Samphassasutta) — bài thứ bốn.
"Tại Sāvatthī.
Này các tỳ-kheo, sự sinh, sự tồn tại, sự sản sinh, sự xuất hiện của nhãn xúc —
ấy là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già và chết;
sự sinh, sự tồn tại của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc —
ấy là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già và chết.
Này các tỳ-kheo, sự diệt, sự lắng yên, sự chấm dứt của nhãn xúc —
ấy là sự diệt của khổ, là sự lắng yên của bệnh, là sự chấm dứt của già và chết;
sự diệt, sự lắng yên của nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc —
ấy là sự diệt của khổ, là sự lắng yên của bệnh, là sự chấm dứt của già và chết."
Bài thứ bốn.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.