Tương Ưng Bộ · SN 36.26
Kinh Nhiều Tỳ-Kheo
Sambahulabhikkhusutta — bài thứ hai mươi sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai mươi sáu là bản ngắn của bài 23 Và nó bỏ đi một chữ quan trọng.
Bài 23 nói: khát ái là con đường đưa tới sự sinh khởi của thọ. Bài 26 cũng nói vậy — nhưng rồi không nhắc lại ở phần sau.
Hãy đọc kỹ:
Do sự chấm dứt của xúc, sự chấm dứt của thọ; chính bát chánh đạo này là con đường đưa tới sự chấm dứt của thọ. Sự điều phục dục tham, sự đoạn trừ dục tham nơi thọ. Ấy là sự xuất ly khỏi thọ.
Hai câu, ba ý: chấm dứt, con đường, xuất ly. Không có vị ngọt, không có nguy hiểm.
Đó là một sự rút gọn có chủ ý — và nó cho thấy cái khung bảy phần của bài 15 không phải một công thức cứng. Nó là một danh sách những thứ có thể được nói, và mỗi bài chọn những thứ mình cần.
Bài 26 chọn ba: cái gì chấm dứt, đường nào, làm sao ra.
Đó là ba câu hỏi thực dụng nhất. Và đó là lý do bài này tồn tại — có lẽ nó là bản dành cho người mới, hoặc bản để tụng hằng ngày.
Một chi tiết nhỏ mà đáng chú ý: bài này mở đầu bằng các tỳ-kheo hỏi, không phải Đức Thế Tôn hỏi (bài 18), và không phải Ānanda hỏi (bài 15). Ba bài, ba người hỏi, cùng một câu hỏi.
Đó là cách bộ kinh này dạy: cùng một pháp, nhiều khung cảnh, nhiều người nghe. Và người đọc hôm nay là người nghe thứ tư.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Thọ (Vedanāsaṃyutta), tương ưng thứ 36.
Phẩm Tám Trăm Cách (Aṭṭhasatapariyāyavagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Thọ.
Kinh Nhiều Tỳ-Kheo (Sambahulabhikkhusutta) — bài thứ hai mươi sáu.
"Rồi nhiều tỳ-kheo đi đến chỗ Đức Thế Tôn; đến rồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên.
Ngồi một bên, các tỳ-kheo ấy bạch Đức Thế Tôn rằng: Bạch Thế Tôn, thế nào là thọ, thế nào là sự sinh khởi của thọ, thế nào là con đường đưa tới sự sinh khởi của thọ?
Thế nào là sự chấm dứt của thọ, thế nào là con đường đưa tới sự chấm dứt của thọ?
Đâu là vị ngọt của thọ, đâu là sự nguy hiểm, đâu là sự xuất ly?
Này các tỳ-kheo, có ba thọ này —
thọ lạc, thọ khổ, thọ không khổ không lạc.
Này các tỳ-kheo, ấy được gọi là các thọ.
Do sự sinh khởi của xúc, sự sinh khởi của thọ.
Khát ái là con đường đưa tới sự sinh khởi của thọ.
Do sự chấm dứt của xúc, sự chấm dứt của thọ; chính bát chánh đạo này là con đường đưa tới sự chấm dứt của thọ.
Sự điều phục dục tham, sự đoạn trừ dục tham nơi thọ. Ấy là sự xuất ly khỏi thọ."
Bài thứ sáu.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.