Tương Ưng Bộ · SN 36.18
Kinh Nhiều Tỳ-Kheo Thứ Hai
Dutiyasambahulasutta — bài thứ mười tám
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ mười tám là bài ngắn nhất của nhóm câu hỏi — mười đoạn — và nó có một chi tiết đáng chú ý về cấu trúc.
Ngồi một bên, Đức Thế Tôn nói với các tỳ-kheo ấy rằng: Này các tỳ-kheo, thế nào là thọ, thế nào là sự sinh khởi của thọ, thế nào là sự chấm dứt của thọ, thế nào là con đường đưa tới sự chấm dứt của thọ?
Đó là Đức Thế Tôn hỏi, không phải các tỳ-kheo hỏi. Rồi:
Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Đức Thế Tôn làm gốc rễ, lấy Đức Thế Tôn làm người dẫn đường, lấy Đức Thế Tôn làm chỗ nương tựa.
Các tỳ-kheo không trả lời. Họ xin Ngài nói. Y như Ānanda ở bài 16.
Và câu trả lời rất gọn:
Này các tỳ-kheo, có ba thọ này — thọ lạc, thọ khổ, thọ không khổ không lạc — này các tỳ-kheo, ấy được gọi là các thọ; do sự sinh khởi của xúc, sự sinh khởi của thọ. Ở đây cần được giảng rộng như bài kinh trước.
"Cần được giảng rộng như bài kinh trước" — lại là một ghi chú của người biên tập, y như bài 8.
Và nó nói lên điều gì? Nó nói rằng bài 17 và bài 18 là một cặp, và bài 18 cố ý không lặp lại. Người đọc hoặc tụng bài 18 phải biết bài 17.
Đó là một đặc điểm rất thực tế của văn học truyền khẩu: kinh không được đọc một mình. Nó được tụng trong một bộ, và bài sau dựa vào bài trước.
Chúng ta đọc kinh như sách. Người xưa nghe kinh như một buổi tụng. Và cấu trúc của bộ kinh phản ánh cách nó được dùng, không phải cách nó được in.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Thọ (Vedanāsaṃyutta), tương ưng thứ 36.
Phẩm Tĩnh Cư (Rahogatavagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Thọ.
Kinh Nhiều Tỳ-Kheo Thứ Hai (Dutiyasambahulasutta) — bài thứ mười tám.
"Rồi nhiều tỳ-kheo đi đến chỗ Đức Thế Tôn; đến rồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên.
Ngồi một bên, Đức Thế Tôn nói với các tỳ-kheo ấy rằng:
Này các tỳ-kheo, thế nào là thọ, thế nào là sự sinh khởi của thọ, **thế nào là
sự chấm dứt của thọ, thế nào là con đường đưa tới sự chấm dứt của thọ? Đâu là vị ngọt của thọ, đâu là sự nguy hiểm, đâu là sự xuất ly?
Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Đức Thế Tôn làm gốc rễ, lấy Đức Thế Tôn làm người dẫn đường, lấy Đức Thế Tôn làm chỗ nương tựa.
Này các tỳ-kheo, có ba thọ này —
thọ lạc, thọ khổ, thọ không khổ không lạc —
này các tỳ-kheo, ấy được gọi là các thọ; do sự sinh khởi của xúc, sự sinh khởi của thọ.
Ở đây cần được giảng rộng như bài kinh trước."
Bài thứ tám.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.