Tương Ưng Bộ · SN 16.3

Kinh Như Mặt Trăng

Candūpamāsutta — bài thứ ba

5 phút đọc · đối chiếu Pali trên SuttaCentral

Giới thiệu bài kinh

Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.

Đây là bài nổi tiếng nhất của tương ưng, và nó có hai hình ảnh mà nhiều người nhớ suốt đời.

Này các tỳ-kheo, hãy đi đến các gia đình như mặt trăng — thu mình thân lại, thu mình tâm lại, luôn như người mới, không buông thả trước các gia đình.

Hình ảnh thứ nhất là mặt trăng. Mặt trăng không chiếu thẳng vào nhà ai; nó đi ngang qua, sáng nhưng xa. Hình ảnh thứ hai là một người nhìn xuống giếng cũ hay vực sâu — cái nhìn ấy tự nhiên thu lại.

Rồi Đức Thế Tôn đưa bàn tay ra giữa hư không. Bàn tay không dính vào đâu, không bị ai nắm, không bị trói. Đó là hình ảnh thứ ba, và nó là câu trả lời cho câu hỏi thế nào là người xứng đáng đi vào các gia đình.

Phần sau của bài kinh mở rộng ý ấy sang việc giảng pháp. Giảng vì muốn người ta nghe mình, và giảng vì pháp vốn tốt đẹp — hai động cơ ấy nhìn bề ngoài giống nhau, nhưng kết quả khác hẳn.

Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Kassapa (Kassapasaṃyutta), tương ưng thứ 16.

Phẩm Kassapa (Kassapavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Kassapa.

Kinh Như Mặt Trăng (Candūpamāsutta) — bài thứ ba.

"Tại Sāvatthī.

Này các tỳ-kheo, hãy đi đến các gia đình như mặt trăng —

thu mình thân lại, thu mình tâm lại, luôn như người mới, không buông thả trước các gia đình.

Ví như, này các tỳ-kheo, một người nhìn xuống một giếng cũ, hay một vực núi, hay một chỗ sông sâu hiểm trở —

thu mình thân lại, thu mình tâm lại;

cũng vậy, này các tỳ-kheo, hãy đi đến các gia đình như mặt trăng —

thu mình thân lại, thu mình tâm lại, luôn như người mới, không buông thả trước các gia đình.

Kassapa, này các tỳ-kheo, đi đến các gia đình như mặt trăng —

thu mình thân lại, thu mình tâm lại, luôn như người mới, không buông thả trước các gia đình.

Các ông nghĩ thế nào, này các tỳ-kheo:

một tỳ-kheo như thế nào thì xứng đáng đi đến các gia đình?

Bạch Đức Thế Tôn, các pháp lấy Đức Thế Tôn làm gốc, lấy Đức Thế Tôn làm kẻ dẫn đường, lấy Đức Thế Tôn làm chỗ nương. Lành thay, xin Đức Thế Tôn giảng ý nghĩa lời ấy.

Rồi Đức Thế Tôn đưa bàn tay ra giữa hư không.

Ví như, này các tỳ-kheo, bàn tay này giữa hư không không dính, không bị nắm, không bị trói;

cũng vậy, này các tỳ-kheo, với bất cứ tỳ-kheo nào, khi đi đến các gia đình, tâm không dính, không bị nắm, không bị trói vào các gia đình:

Mong những ai muốn được lợi lạc hãy được lợi lạc; mong những ai muốn làm phước hãy làm phước;

với phần lợi lạc của mình thì hoan hỷ, vui mừng; cũng vậy, với lợi lạc của người khác thì hoan hỷ, vui mừng —

một tỳ-kheo như vậy, này các tỳ-kheo, xứng đáng đi đến các gia đình.

Kassapa, này các tỳ-kheo, khi đi đến các gia đình, tâm không dính, không bị nắm, không bị trói vào các gia đình:

Mong những ai muốn được lợi lạc hãy được lợi lạc; mong những ai muốn làm phước hãy làm phước;

với phần lợi lạc của mình thì hoan hỷ, vui mừng;

cũng vậy, với lợi lạc của người khác thì hoan hỷ, vui mừng.

Các ông nghĩ thế nào, này các tỳ-kheo:

một tỳ-kheo như thế nào thì có sự giảng pháp không trong sạch, và một tỳ-kheo như thế nào thì có sự giảng pháp trong sạch?

Vậy này các tỳ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý; Ta sẽ nói.

Thưa vâng, bạch Đức Thế Tôn — các tỳ-kheo ấy thưa với Đức Thế Tôn.

Đức Thế Tôn nói:

Này các tỳ-kheo, bất cứ tỳ-kheo nào giảng pháp cho người khác với tâm như vầy:

Ước gì họ nghe pháp của tôi; nghe rồi thì hoan hỷ với pháp; và khi đã hoan hỷ thì bày tỏ sự hoan hỷ với tôi —

thì tỳ-kheo như vậy, này các tỳ-kheo, có sự giảng pháp không trong sạch.

Và này các tỳ-kheo, tỳ-kheo nào giảng pháp cho người khác với tâm như vầy:

Pháp đã được Đức Thế Tôn khéo giảng, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để thấy, có thể dẫn tới, có thể được người trí tự mình nhận biết.

Ước gì họ nghe pháp của tôi; nghe rồi thì hiểu pháp; hiểu rồi thì thực hành cho đúng như vậy —

vị ấy giảng pháp cho người khác vì tính chất tốt đẹp của pháp, vì lòng từ, vì lòng thương, vì lòng trắc ẩn —

thì tỳ-kheo như vậy, này các tỳ-kheo, có sự giảng pháp trong sạch.

Kassapa, này các tỳ-kheo, giảng pháp cho người khác với tâm như vầy:

Ước gì họ nghe pháp của tôi; nghe rồi thì hiểu pháp; hiểu rồi thì thực hành cho đúng như vậy —

vị ấy giảng pháp cho người khác vì tính chất tốt đẹp của pháp, vì lòng từ, vì lòng thương, vì lòng trắc ẩn.

Này các tỳ-kheo, Ta sẽ dạy các ông ngang với Kassapa, hay bất cứ ai giống Kassapa; và sau khi được dạy, các ông hãy thực hành cho đúng như vậy."

Bài thứ ba.

Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.

Về phương pháp dịch →