Tương Ưng Bộ · SN 23.4
Kinh Pháp Cần Được Liễu Tri
Pariññeyyasutta — bài thứ bốn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ tư đổi vai: lần này Đức Thế Tôn hỏi, và Ngài giảng về ba thứ — pháp cần được liễu tri, liễu tri, và người đã liễu tri.
Này Rādha, Ta sẽ giảng cho ông về các pháp cần được liễu tri, về liễu tri, và về người đã liễu tri.
Pháp cần được liễu tri là năm uẩn. Liễu tri là sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự đoạn tận si. Người đã liễu tri thì phải gọi là bậc A-la-hán.
Cách chia ba này là một mẫu phân tích quen thuộc: cái cần biết, cái biết ấy, và người biết. Đặt ba thứ cạnh nhau để thấy chúng không rời nhau.
Chỗ đáng chú ý là định nghĩa liễu tri: không phải biết nhiều hơn, mà là đoạn tận ba độc. Trong bộ kinh, hiểu biết đúng luôn được đo bằng cái gì đã tắt, không bằng cái gì đã biết.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Rādha (Rādhasaṃyutta), tương ưng thứ 23.
Phẩm Ma (Paṭhamamāravagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Rādha.
Kinh Pháp Cần Được Liễu Tri (Pariññeyyasutta) — bài thứ bốn.
"Tại Sāvatthī.
Tôn giả Rādha đi đến chỗ Đức Thế Tôn, đảnh lễ rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Rādha được Đức Thế Tôn dạy:
Này Rādha, Ta sẽ giảng cho ông về các pháp cần được liễu tri, về liễu tri, và về người đã liễu tri.
Hãy nghe và khéo tác ý; Ta sẽ nói.
Thưa vâng, bạch Đức Thế Tôn — Tôn giả Rādha thưa với Đức Thế Tôn.
Đức Thế Tôn nói:
Này Rādha, các pháp cần được liễu tri là gì?
Sắc là pháp cần được liễu tri, thọ là pháp cần được liễu tri, tưởng là pháp cần được liễu tri, hành là pháp cần được liễu tri, thức là pháp cần được liễu tri.
Này Rādha, đó gọi là các pháp cần được liễu tri.
Và này Rādha, liễu tri là gì?
Này Rādha, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự đoạn tận si —
ấy gọi là liễu tri.
Và này Rādha, người đã liễu tri là ai?
Phải gọi là bậc A-la-hán.
Vị Tôn giả có tên như vậy, dòng họ như vậy —
ấy gọi là người đã liễu tri."
Bài thứ tư.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.