Tương Ưng Bộ · SN 23.21
Kinh Pháp Sinh Khởi
Samudayadhammasutta — bài thứ hai mươi mốt
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài này hỏi một chữ: pháp sinh khởi (samudayadhamma).
Bạch Đức Thế Tôn, pháp sinh khởi là gì?
Câu trả lời luôn cùng một khuôn: sắc là pháp sinh khởi, thọ là pháp sinh khởi, tưởng là pháp sinh khởi, hành là pháp sinh khởi, thức là pháp sinh khởi. Rồi công thức quen thuộc — nhàm chán, ly tham, giải thoát, tuệ khởi lên: đã giải thoát.
Nghĩa của chữ ấy: thứ phải có điều kiện mới sinh.
Pháp sinh khởi đổi hướng: nhìn vào lúc bắt đầu chứ không phải lúc kết thúc. Cái gì sinh thì phải có điều kiện.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Rādha (Rādhasaṃyutta), tương ưng thứ 23.
Phẩm Ma (Hai) (Dutiyamāravagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Rādha.
Kinh Pháp Sinh Khởi (Samudayadhammasutta) — bài thứ hai mươi mốt.
"Tại Sāvatthī.
Ngồi một bên, Tôn giả Rādha bạch Đức Thế Tôn:
Bạch Đức Thế Tôn, người ta nói pháp sinh khởi, pháp sinh khởi.
Bạch Đức Thế Tôn, pháp sinh khởi là gì?
Này Rādha, sắc là pháp sinh khởi, thọ là pháp sinh khởi, tưởng là pháp sinh khởi, hành là pháp sinh khởi, thức là pháp sinh khởi.
Thấy như vậy, này Rādha, bậc thánh đệ tử đã nghe nhiều nhàm chán nơi sắc, nhàm chán nơi thọ, nhàm chán nơi tưởng, nhàm chán nơi hành, nhàm chán nơi thức. Nhàm chán nên ly tham; ly tham nên giải thoát. Trong sự giải thoát, tuệ khởi lên: đã giải thoát.
Vị ấy biết: sinh đã tận, phạm hạnh đã sống xong, điều cần làm đã làm, không còn trở lại đời này nữa."
Bài thứ mười một.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.