Tương Ưng Bộ · SN 56.5
Kinh Sa-môn và Bà-la-môn (1)
Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasutta — bài kinh thứ nhất về sa-môn và bà-la-môn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Sa-môn và Bà-la-môn (Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasutta) là bài thứ năm của Tương Ưng Tứ Đế. Cùng một khuôn với hai bài trước, nhưng đổi người: lần này là các vị tu sĩ ngoài Phật giáo.
Sa-môn là người xuất gia khổ hạnh, bà-la-môn là tu sĩ giữ truyền thống Bà-la-môn giáo. Kinh nói: bất cứ ai trong hai hạng người ấy, ở quá khứ, vị lai hay hiện tại, mà thật sự giác ngộ, thì đều giác ngộ bốn sự thật này. Không có con đường riêng.
Điều đáng chú ý là kinh không nói họ phải là đệ tử Phật. Câu chữ chỉ nói bốn sự thật là nội dung của mọi sự giác ngộ, ở đâu có giác ngộ thì ở đó có cái thấy này. Với người đọc hôm nay, câu ấy vừa rộng vừa hẹp: rộng ở chỗ không giành độc quyền, hẹp ở chỗ không có đường tắt nào khác để đi.
Bài thứ sáu (Sa-môn và Bà-la-môn 2) đổi một chữ ở câu mở, giống như cặp bài ba và bốn: từ "giác ngộ" sang "công bố sự giác ngộ".
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Định (Samādhivagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Sa-môn và Bà-la-môn (Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasutta) — bài thứ năm.
"Này các tỳ-kheo, những sa-môn hay bà-la-môn nào trong thời quá khứ đã giác ngộ như thật — tất cả đều đã giác ngộ bốn sự thật cao quý.
Những sa-môn hay bà-la-môn nào trong thời vị lai sẽ giác ngộ như thật — tất cả đều sẽ giác ngộ bốn sự thật cao quý.
Những sa-môn hay bà-la-môn hiện nay đang giác ngộ như thật — tất cả đều đang giác ngộ bốn sự thật cao quý.
Bốn sự thật ấy là gì?
Sự thật cao quý về khổ, sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ, sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ, sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Này các tỳ-kheo, những sa-môn hay bà-la-môn trong thời quá khứ đã giác ngộ như thật…
những vị trong thời vị lai sẽ giác ngộ như thật…
những vị hiện nay đang giác ngộ như thật chính bốn sự thật ấy.
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ'."
Kinh Sa-môn và Bà-la-môn (1), bài thứ năm, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.