Tương Ưng Bộ · SN 47.19
Kinh Sedaka
Sedakasutta — bài thứ mười chín
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Sedaka (Sedakasutta) chứa một trong những ví dụ dễ nhớ nhất của toàn bộ Kinh tạng Pali: hai người diễn xiếc cột tre.
Chuyện xưa: một người diễn xiếc dựng cây sào tre lên, rồi gọi học trò tên Medakathālikā: "Này em, lên sào, đứng trên vai thầy." Học trò lên, đứng trên vai thầy.
Rồi người thầy nói điều ai cũng sẽ nói: "Em giữ thầy, thầy giữ em. Cứ thế, hai thầy trò giữ nhau, mình sẽ diễn được trò, kiếm được tiền, và xuống khỏi sào an toàn."
Người học trò — người trẻ hơn, và trong câu chuyện này người sáng suốt hơn — trả lời: "Không đâu, thầy ạ."
Thầy giữ lấy thầy, con giữ lấy con. Cứ thế, hai thầy trò tự giữ mình, tự bảo vệ mình, mình sẽ diễn được trò, kiếm được tiền, và xuống khỏi sào an toàn.
Đức Thế Tôn nói: "Câu ấy mới đúng" — so tattha ñāyo.
Rồi Ngài mở ra thành bài học lớn:
Nghĩ "ta sẽ bảo vệ mình" — phải thực hành niệm xứ. Nghĩ "ta sẽ bảo vệ người" — phải thực hành niệm xứ. Bảo vệ mình là bảo vệ người; bảo vệ người là bảo vệ mình.
Và cuối bài là hai câu giải thích rất gọn, đáng chép ra:
- Giữ mình thế nào để giữ người? Bằng sự thực hành, bằng sự tu tập, bằng sự làm cho sung mãn.
- Giữ người thế nào để giữ mình? Bằng nhẫn nhịn, bằng không làm hại, bằng tâm thân ái, bằng lòng thương xót.
Đây là bài kinh hay được trích khi nói về chăm sóc người khác: muốn giữ người, trước hết phải giữ mình — và cách giữ mình ở đây không phải là ích kỷ, mà là tu tập cho đến khi mình không còn là mối nguy cho ai.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Nālandā (Nālandavagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Niệm Xứ.
Kinh Sedaka (Sedakasutta) — bài thứ mười chín.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú ở xứ Sumbha, tại Sedaka, một thị trấn của người Sumbha.
Ở đó, Đức Thế Tôn gọi các tỳ-kheo:
"Này các tỳ-kheo, thuở xưa, một người diễn xiếc dựng cây sào tre lên, rồi gọi học trò tên Medakathālikā:
"Này em Medakathālikā, lại đây, leo lên cây sào, đứng trên vai thầy."
"Thưa vâng, thầy" — này các tỳ-kheo, học trò Medakathālikā vâng lời người diễn xiếc, leo lên cây sào và đứng trên vai thầy mình.
Rồi này các tỳ-kheo, người diễn xiếc nói với học trò Medakathālikā:
"Này em Medakathālikā, em giữ thầy, thầy sẽ giữ em.
Cứ thế, hai thầy trò giữ nhau, bảo vệ nhau, mình sẽ diễn được trò, kiếm được tiền, và xuống khỏi sào an toàn."
Được nói vậy, này các tỳ-kheo, học trò Medakathālikā nói với người diễn xiếc:
"Không đâu, thầy ạ. Không phải vậy.
Thầy giữ lấy thầy, con giữ lấy con.
Cứ thế, hai thầy trò tự giữ mình, tự bảo vệ mình, mình sẽ diễn được trò, kiếm được tiền, và xuống khỏi sào an toàn.""
"Câu ấy mới đúng" — Đức Thế Tôn nói vậy — "đúng như học trò Medakathālikā đã nói với thầy mình.
Này các tỳ-kheo, nghĩ "ta sẽ bảo vệ mình" — phải thực hành niệm xứ.
Nghĩ "ta sẽ bảo vệ người" — phải thực hành niệm xứ.
Này các tỳ-kheo, bảo vệ mình là bảo vệ người; bảo vệ người là bảo vệ mình.
Và này các tỳ-kheo, bảo vệ mình thế nào để bảo vệ người?
Bằng sự thực hành, bằng sự tu tập, bằng sự làm cho sung mãn —
như vậy, này các tỳ-kheo, bảo vệ mình là bảo vệ người.
Và này các tỳ-kheo, bảo vệ người thế nào để bảo vệ mình?
Bằng sự nhẫn nhịn, bằng sự không làm hại, bằng tâm thân ái, bằng lòng thương xót —
như vậy, này các tỳ-kheo, bảo vệ người là bảo vệ mình.
Này các tỳ-kheo, nghĩ "ta sẽ bảo vệ mình" — phải thực hành niệm xứ.
Nghĩ "ta sẽ bảo vệ người" — phải thực hành niệm xứ.
Này các tỳ-kheo, bảo vệ mình là bảo vệ người; bảo vệ người là bảo vệ mình."
Kinh Sedaka, bài thứ mười chín, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.