Tương Ưng Bộ · SN 14.2
Kinh Sự Đa Dạng Của Các Xúc
Phassanānattasutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai nối một sợi dây vào chỗ mà bài thứ nhất vừa để trống.
Này các tỳ-kheo, do sự đa dạng của các giới làm duyên, sự đa dạng của các xúc sinh khởi.
Sáu giới ở đây chỉ còn sáu giác quan, không có đối tượng và không có cái biết. Và từ sáu giới ấy, sáu xúc sinh khởi: nhãn xúc, nhĩ xúc, tỉ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.
Chữ xúc trong kinh không phải là sự chạm của hai vật. Nó là điểm gặp gỡ của ba thứ — giác quan, đối tượng, và cái biết — và điểm gặp gỡ ấy tự nó là một kinh nghiệm.
Bài kinh không giải thích tại sao. Nó chỉ nói rằng điều ấy xảy ra, và rằng cái trước là duyên cho cái sau.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Giới (Dhātusaṃyutta), tương ưng thứ 14.
Phẩm Đa Dạng (Nānattavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Giới.
Kinh Sự Đa Dạng Của Các Xúc (Phassanānattasutta) — bài thứ hai.
"Tại Sāvatthī.
Này các tỳ-kheo, do sự đa dạng của các giới làm duyên, sự đa dạng của các xúc sinh khởi.
Này các tỳ-kheo, sự đa dạng của các giới là gì?
Nhãn giới, nhĩ giới, tỉ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới —
này các tỳ-kheo, đây gọi là sự đa dạng của các giới.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là do sự đa dạng của các giới làm duyên mà sự đa dạng của các xúc sinh khởi?
Này các tỳ-kheo, do nhãn giới làm duyên, nhãn xúc sinh khởi.
Do nhĩ giới làm duyên, nhĩ xúc sinh khởi.
Do tỉ giới làm duyên, tỉ xúc sinh khởi.
Do thiệt giới làm duyên, thiệt xúc sinh khởi.
Do thân giới làm duyên, thân xúc sinh khởi.
Do ý giới làm duyên, ý xúc sinh khởi.
Như vậy, này các tỳ-kheo, do sự đa dạng của các giới làm duyên mà sự đa dạng của các xúc sinh khởi."
Bài thứ hai.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.