Tương Ưng Bộ · SN 35.21
Kinh Sự Sinh Khởi Của Khổ (I)
Paṭhamadukkhuppādasutta — bài thứ hai mươi mốt
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Sự Sinh Khởi Của Khổ (I) (Paṭhamadukkhuppādasutta) đổi hẳn cách nói: không còn "vô thường", không còn "vị ngọt" — chỉ còn bệnh và già chết.
"Này các tỳ-kheo, sự sinh của mắt là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già chết."
Ba cụm ấy không phải ba cách nói cùng một chuyện. Chúng là ba mức độ: khổ là chuyện của từng giây; bệnh là chuyện của một đời người; già chết là chuyện của chỗ kết thúc.
Và câu ấy đặt sự sinh của con mắt ngang hàng với sự sinh của khổ. Không phải "mắt gây ra khổ". Mà là: mắt sinh thì khổ sinh. Hai sự kiện, một lúc.
Nửa sau lật lại: mắt diệt thì khổ diệt. Cũng không phải "diệt mắt để hết khổ" — kinh không nói thế, và không ai diệt được mắt mà còn sống. Cái được nói là: khi cái này không còn sinh khởi, thì cái kia không còn chỗ.
Bài này chỉ có sáu đoạn, và đó là tất cả. Không có kết luận, không có lời khuyên. Chỉ có một phương trình.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Cặp Đôi (Yamakavagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Sự Sinh Khởi Của Khổ (I) (Paṭhamadukkhuppādasutta) — bài thứ hai mươi mốt.
"Này các tỳ-kheo, sự sinh, sự tồn tại, sự tái sinh, sự xuất hiện của mắt là sự sinh, sự tồn tại, sự tái sinh, sự xuất hiện của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già chết.
Sự sinh, sự tồn tại, sự tái sinh, sự xuất hiện của tai là sự sinh, sự tồn tại, sự tái sinh, sự xuất hiện của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già chết.
Sự sinh của mũi là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già chết.
Sự sinh của lưỡi là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già chết.
Sự sinh của thân là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già chết.
Sự sinh của ý là sự sinh của khổ, là sự tồn tại của bệnh, là sự xuất hiện của già chết.
Này các tỳ-kheo, sự chấm dứt, sự lắng dịu, sự biến mất của mắt là sự chấm dứt, sự lắng dịu, sự biến mất của khổ, là sự lắng dịu của bệnh, là sự biến mất của già chết.
Sự chấm dứt của tai là sự chấm dứt của khổ, là sự lắng dịu của bệnh, là sự biến mất của già chết.
Sự chấm dứt của mũi là sự chấm dứt của khổ, là sự lắng dịu của bệnh, là sự biến mất của già chết.
Sự chấm dứt của lưỡi là sự chấm dứt của khổ, là sự lắng dịu của bệnh, là sự biến mất của già chết.
Sự chấm dứt của thân là sự chấm dứt của khổ, là sự lắng dịu của bệnh, là sự biến mất của già chết.
Sự chấm dứt của ý là sự chấm dứt của khổ, là sự lắng dịu của bệnh, là sự biến mất của già chết."
Bài thứ chín.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.