Tương Ưng Bộ · SN 37.34
Kinh Sự Tăng Trưởng
Vaḍḍhīsutta — bài thứ ba mươi tư
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ ba mươi bốn là bài cuối của tương ưng — và nó không phải một bài tóm tắt. Nó là một bài mới, và nó đổi hẳn từ vựng.
Này các tỳ-kheo, nữ thánh đệ tử tăng trưởng năm sự tăng trưởng thì tăng trưởng theo sự tăng trưởng của bậc thánh, và nắm được cái cốt lõi, nắm được cái tốt nhất nơi thân.
Năm sự tăng trưởng: lòng tin, giới hạnh, sự nghe, sự bố thí, trí tuệ.
Đó là năm cái hoàn toàn khác với năm sức mạnh của phẩm ba. Không có sắc đẹp, không có của cải, không có thân quyến, không có con cái.
Bốn cái đầu của phẩm ba đã biến mất, và chỗ của chúng được thay bằng bốn cái hoàn toàn mới: nghe, bố thí, và hai cái còn lại.
Đó là một sự chuyển rất lớn, và nó xảy ra ở đúng bài cuối. Sau ba mươi ba bài nói về một người nữ trong nhà, bài cuối nói về một người nữ trên đường.
Và bài kệ:
Ai tăng trưởng nhờ lòng tin và giới hạnh, nhờ trí tuệ, bố thí và sự nghe — cả hai; nữ cư sĩ như vậy, có giới hạnh, thì nắm được cái cốt lõi ngay nơi tự thân.
"Nắm được cái cốt lõi ngay nơi tự thân" — sārādāyinī, kāyassa. Chữ "kāya" ở đây không phải "thân" theo nghĩa vật lý. Nó là cái tập hợp, cái toàn thể. Cái cốt lõi của chính mình.
Đó là câu kết của cả tương ưng, và nó rất đẹp: sau ba mươi ba bài về những thứ người nữ có thể có hoặc có thể mất, bài cuối nói rằng cái cốt lõi nằm ngay trong cái mình đang là.
Rồi kệ tóm tắt phẩm ba và câu kết trọn bộ:
Tương Ưng Nữ Nhân đến đây là trọn vẹn.
Ba mươi bốn bài. Ba phẩm. Một tương ưng.
Và điều đáng giữ lại sau khi đọc hết: đây không phải một bộ kinh về phụ nữ. Đây là một bộ kinh nói với người xuất gia về cái gì trói và cái gì mở — và nó dùng người nữ làm ví dụ, rất cụ thể, rất xã hội, và đôi khi rất khó nghe.
Đọc nó hôm nay đòi hai việc cùng lúc: thấy cái khung giải thoát trong đó, và thấy cái khung xã hội mà nó đang sống. Bỏ cái thứ nhất thì mất nội dung. Bỏ cái thứ hai thì hiểu sai nội dung.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Nữ Nhân (Mātugāmasaṃyutta), tương ưng thứ 37.
Phẩm Sức Mạnh (Balavagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Nữ Nhân.
Kinh Sự Tăng Trưởng (Vaḍḍhīsutta) — bài thứ ba mươi tư.
"Này các tỳ-kheo, nữ thánh đệ tử tăng trưởng năm sự tăng trưởng thì tăng trưởng theo sự tăng trưởng của bậc thánh, và nắm được cái cốt lõi, nắm được cái tốt nhất nơi thân.
Năm ấy là gì?
Tăng trưởng nhờ lòng tin, tăng trưởng nhờ giới hạnh, tăng trưởng nhờ sự nghe, tăng trưởng nhờ sự bố thí, tăng trưởng nhờ trí tuệ —
Này các tỳ-kheo, nữ thánh đệ tử tăng trưởng năm sự tăng trưởng ấy thì tăng trưởng theo sự tăng trưởng của bậc thánh, và nắm được cái cốt lõi, nắm được cái tốt nhất nơi thân.
Ai tăng trưởng nhờ lòng tin và giới hạnh,
nhờ trí tuệ, bố thí và sự nghe — cả hai;
nữ cư sĩ như vậy, có giới hạnh,
thì nắm được cái cốt lõi ngay nơi tự thân."
Bài thứ mười.
Phẩm Sức Mạnh, phẩm thứ ba, đến đây là hết.
Kệ tóm tắt phẩm:
Không sợ hãi, chế ngự, thắng,
một, với một chi, cái thứ năm;
đuổi đi, nhân, và chỗ,
không sợ hãi, và với sự tăng trưởng, mười.
Tương Ưng Nữ Nhân đến đây là trọn vẹn.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.