Tương Ưng Bộ · SN 56.7
Kinh Suy Nghĩ
Vitakkasutta — bài kinh về những ý nghĩ
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Suy Nghĩ (Vitakkasutta) là bài thứ bảy của Tương Ưng Tứ Đế. Từ đây phẩm Định bắt đầu nói về những thứ chiếm chỗ trong đầu người ta cả ngày.
Bài chia ý nghĩ làm hai loại, và cách chia không theo tiêu chí đạo đức quen thuộc. Loại thứ nhất gồm ba thứ rất cụ thể: nghĩ về dục, nghĩ về sân hận, nghĩ về làm hại người khác. Bản Pali gọi chúng là pāpaka akusala — xấu ác, bất thiện — nhưng lý do kinh đưa ra không phải "những ý ấy là tội". Lý do là: chúng không đưa đi đâu.
Cụm từ được lặp đi lặp lại là na nibbidāya na virāgāya… "không dẫn đến nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn". Đây là thước đo duy nhất mà kinh dùng cho một ý nghĩ: nó dẫn mình tới đâu. Không phải ý nghĩ ấy có dễ chịu hay không, có tội hay không, mà là sau khi nghĩ xong thì mình ở gần hay xa chỗ dừng lại.
Nửa sau là câu trả lời: nếu phải nghĩ thì nghĩ về bốn sự thật. Cùng một cái đầu, cùng một công suất, chỉ đổi đối tượng. Kinh không bảo dẹp hết ý nghĩ — điều không ai làm được — mà bảo đổi chỗ để nghĩ, và nói rõ lý do cũng bằng chính thước đo kia.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Định (Samādhivagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Suy Nghĩ (Vitakkasutta) — bài thứ bảy.
"Này các tỳ-kheo, chớ có suy nghĩ những ý nghĩ xấu ác, bất thiện, như là—
ý nghĩ về dục, ý nghĩ về sân hận, ý nghĩ về làm hại.
Vì sao vậy?
Này các tỳ-kheo, những ý nghĩ ấy không có ích, không thuộc nền tảng của đời sống phạm hạnh, không dẫn đến nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.
Còn khi các ông suy nghĩ, này các tỳ-kheo, hãy suy nghĩ: 'Đây là khổ'; hãy suy nghĩ: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; hãy suy nghĩ: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; hãy suy nghĩ: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ'.
Vì sao vậy?
Này các tỳ-kheo, những ý nghĩ ấy có ích, thuộc nền tảng của đời sống phạm hạnh, dẫn đến nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ'."
Kinh Suy Nghĩ, bài thứ bảy, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.