Tương Ưng Bộ · SN 56.34
Kinh Tấm Vải
Celasutta — bài kinh ví đám cháy trên đầu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Tấm Vải (Celasutta) mở bằng một câu hỏi mà ai cũng trả lời được ngay: nếu áo hoặc đầu của bạn đang cháy, bạn làm gì? Tất nhiên là dập tắt, bằng mọi giá, ngay lập tức.
Rồi Đức Thế Tôn nói một câu khiến người nghe phải dừng lại: hãy bỏ qua tấm áo hay cái đầu đang cháy ấy, mà dồn đúng cường độ ấy — ý muốn, nỗ lực, cố gắng, tinh tấn, không lui sụt, chánh niệm, tỉnh giác — vào việc giác ngộ bốn sự thật chưa được giác ngộ.
Đây không phải lời khuyên coi thường thân mạng. Nó là một phép so sánh về mức khẩn cấp: nếu một đám cháy trên đầu đủ để bạn không nghĩ gì khác, thì bốn sự thật còn đáng khẩn cấp hơn thế.
Bài rất ngắn, và có lẽ chính vì thế mà nó ở lại trong trí nhớ lâu hơn nhiều bài giảng dài.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Rừng Sīsapā (Sīsapāvanavagga) — phẩm thứ tư của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Tấm Vải (Celasutta) — bài thứ tư.
"Này các tỳ-kheo, nếu áo hay đầu của các ông đang cháy, thì các ông phải làm gì?"
"Bạch Thế Tôn, nếu áo hay đầu con đang cháy, thì để dập tắt tấm áo hay cái đầu ấy, con phải phát khởi ý muốn mãnh liệt, nỗ lực, cố gắng, tinh tấn, không lui sụt, chánh niệm và tỉnh giác."
"Này các tỳ-kheo, hãy coi nhẹ tấm áo hay cái đầu đang cháy ấy — đừng để ý, đừng nghĩ tới — mà phát khởi ý muốn mãnh liệt, nỗ lực, cố gắng, tinh tấn, không lui sụt, chánh niệm và tỉnh giác để giác ngộ hoàn toàn bốn sự thật cao quý chưa được giác ngộ.
Bốn sự thật ấy là gì?
Sự thật cao quý về khổ, sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ, sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ, sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Tấm Vải, bài thứ tư, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.