Tương Ưng Bộ · SN 47.42
Kinh Tập Khởi
Samudayasutta — bài thứ bốn mươi hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Tập Khởi (Samudayasutta) là bài ngắn nhất nói về cái gì nuôi cái gì.
Đức Thế Tôn dạy sự sinh khởi và sự chấm dứt của bốn chỗ quán niệm — và mỗi chỗ có một điều kiện riêng:
| Chỗ quán niệm | Sinh khởi từ | Chấm dứt khi |
|---|---|---|
| thọ | xúc (phassa) | xúc chấm dứt |
| tâm | danh và sắc (nāmarūpa) | danh và sắc chấm dứt |
| pháp | tác ý (manasikāra) | tác ý chấm dứt |
Bốn dòng ấy là cả bài kinh. Nhưng chúng trả lời một câu hỏi rất thực dụng: muốn một chỗ quán niệm lắng xuống thì phải nhìn vào đâu? Không phải nhìn vào chỗ ấy, mà nhìn vào cái nuôi nó.
Và cũng vì thế, bài này là nền cho rất nhiều bài khác trong Tương Ưng: thân do ăn, thọ do xúc, tâm do danh sắc, pháp do tác ý.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Bất Tử (Amatavagga) — phẩm thứ năm của Tương Ưng Niệm Xứ.
Kinh Tập Khởi (Samudayasutta) — bài thứ bốn mươi hai.
"Này các tỳ-kheo, ta sẽ dạy các ông về sự sinh khởi và sự chấm dứt của bốn chỗ quán niệm.
Hãy nghe.
Này các tỳ-kheo, thân sinh khởi từ đâu?
Do thức ăn sinh khởi, nên thân sinh khởi;
do thức ăn chấm dứt, nên thân chấm dứt.
Do xúc sinh khởi, nên các thọ sinh khởi;
do xúc chấm dứt, nên các thọ chấm dứt.
Do danh và sắc sinh khởi, nên tâm sinh khởi;
do danh và sắc chấm dứt, nên tâm chấm dứt.
Do tác ý sinh khởi, nên các pháp sinh khởi;
do tác ý chấm dứt, nên các pháp chấm dứt."
Kinh Tập Khởi, bài thứ bốn mươi hai, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.