Tương Ưng Bộ · SN 45.53
Kinh Thành Tựu Kiến
Diṭṭhisampadāsutta — bài thứ năm mươi ba
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Thành Tựu Kiến (Diṭṭhisampadāsutta) đưa vào chữ diṭṭhi — "kiến", "cái nhìn".
Chữ này thường xuất hiện trong kinh ở dạng xấu: micchādiṭṭhi (tà kiến), diṭṭhi như một thứ phải buông. Nhưng ở đây nó là thành tựu — và trong bài 45.8, sammādiṭṭhi đã được định nghĩa là sự hiểu biết bốn sự thật.
Vậy "thành tựu kiến" nghĩa là: cái nhìn đã vững — không còn phải tự nhắc, không còn chao đảo. Đây là cái nền thứ tư, ngay trước "không dễ duôi".
Một chi tiết đáng để ý về thứ tự: kiến đến trước sự không buông lơi, không phải sau. Nghĩa là người ta không "siêng năng rồi mới hiểu" — mà cái hiểu đúng chính là thứ làm cho sự siêng năng có chỗ dựa.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Mặt Trời (Sūriyapeyyālavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Đạo.
Kinh Thành Tựu Kiến (Diṭṭhisampadāsutta) — bài thứ năm mươi ba.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ).
"Này các tỳ-kheo, khi mặt trời mọc, cái đi trước, cái báo hiệu trước, chính là ánh rạng đông.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, khi con đường tám nhánh cao quý sắp sinh khởi nơi một vị tỳ-kheo, cái đi trước, cái báo hiệu trước, chính là sự thành tựu kiến.
Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo đã thành tựu kiến thì có thể chờ đợi điều này: sẽ tu con đường tám nhánh cao quý, sẽ làm cho nó sung mãn.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo đã thành tựu kiến tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu chánh kiến — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh tư duy — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh ngữ — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh nghiệp — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh mạng — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh tinh tấn — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh niệm — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh định — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo đã thành tựu kiến tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn."
Kinh Thành Tựu Kiến, bài thứ năm mươi ba, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.